Humus Kalesi

Ayakta duran bir kale beklemeden gel. Humus Kalesi bugün büyük ölçüde bir höyük: eski şehrin güneybatısında, çevresindeki düzlükten 32 metre yükselen, tabanı 275 metreye yakın yapay bir tepe. Üstündeki sur büyük ölçüde yıkık. Ama höyüğün kendisi Humus’un en eski şeyi — altındaki katmanlar MÖ 3. binyıla iniyor ve şehir tam olarak bu tepenin eteğinde büyümüş.

Nasıl gidilir

Şehir içinde, eski şehrin güneybatısında. Halid bin Velid Camii merkezin kuzeyinde kalıyor; höyük ters yönde, merkezden geçilerek gidiliyor. Çevresi bulvar ve park, tepe her yönden görünüyor — kaybolunmuyor.

Ne kadar sürer

Kırk beş dakika. Eteği dolaşmak, yamaçtan yukarı çıkmak ve tepeden şehre bakmak bu kadar tutuyor. İçeride gezilecek oda ya da salon yok; gördüğün şey dıştan görülüyor.

Ne görülür

Yamacın tamamı düz taş levhalarla kaplı — bu kaplama höyüğü hem sağlamlaştırıyor hem tırmanılmaz kılıyordu. Tepede sur ve kule parçaları duruyor. Ayakta kalan tahkimatın çekirdeği Eyyûbî: kuzey kuledeki yapım kitabesi Esedüddin Şirkûh’u anıyor, geri kalanı Memlûk ve Osmanlı onarımı. Kale yerel dilde Üsame bin Munkız’a atfen “Üsame Kalesi” diye anılıyor.

Neden ayakta değil

Sebebi tek bir karar. 1832’de Mısır ordusu, İbrahim Paşa’ya kışla ve cephanelik yapmak için kaleyi büyük ölçüde yıktırdı. Sonrasında tepe askerî mevzi olarak kullanıldı — önce Fransız mandası döneminde, ardından Suriye ordusunca — ve ancak 1980’lerin sonunda Antikiteler Genel Müdürlüğü’ne devredildi. Höyükteki kazılar 1990’larda başladı.

Neyi kaçırma

Yamaçtaki taş kaplamayı. Uzaktan çıplak toprak sanılıyor; yaklaşınca düzgün kesilmiş levhaların sıra sıra dizildiği görülüyor ve höyüğün yapay olduğu ancak o zaman anlaşılıyor.