Humus Ulusal Evanjelik Kilisesi

Humus Ulusal Evanjelik Kilisesi, eski kentin batı kenarında, el-Ebrar Caddesi üstünde duran Presbiteryen cemaatin kilisesi. Arsayı 1850’lerde Amerikalı Presbiteryen misyonerler aldı; kilise binası ve 1855’te açılan ilkokul o yıllarda kuruldu. Savaşta çatısı yıkılan kilise onarıldı ve 2015’te yeniden ayine açıldı.

Nasıl gidilir

Kilise, el-Ebrar Caddesi’nin kuzey kesiminde, Cemaleddin Camii’nin tam karşısında. Hemen kuzey komşusu Zi’l-Kela’ el-Himyeri Mescidi. Seyyidetü’s-Selam Kilisesi yaklaşık 100 m kuzeyde; kuzeydoğuda, 100 m’den yakın mesafede Cizvit Babaları Manastırı var ve Frans van der Lugt’un mezarı orada. Eski kentin kilise hattını yürüyen biri için doğal bir durak.

Ne görülür

Sade bir yapı: dikdörtgen plan ve beşik çatı. Bina caddeye paralel, kuzey-güney yönünde uzanıyor. Çevredeki yapılar daha yüksek olduğu için sokaktan kolay seçilmiyor. Onu tanıtan şey güneydoğu köşesindeki küçük, açık çan kulesi: kare kesitli, açık ve koyu taşlarla siyah-beyaz desenli, düz damının üstünde üç kollu bir haç duruyor.

Ne kadar sürer

Yirmi beş dakika. Dış cephe, çan kulesi ve kapı açıksa iç salon için bu süre yetiyor.

Kilisenin hikâyesi

Okul 1905’te ortaokula dönüştü; bugünkü Ulusal Evanjelik Okulu ise kilisenin 700 m güneyinde, ayrı bir yapıda. 1920’de Suriye ve Lübnan’ın Presbiteryen cemaatleri Ulusal Evanjelik Sinodu’nu kurdu ve kilise bu sinoda bağlı.

26 Şubat 2012’de gelen bir roket çatıyı yıktı. Kütüphane ve kapı, pencere, haç dâhil bütün ahşap aksam yandı; arşivi bir cemaat üyesi kurtardı. Kentin bu kesimi muhaliflerin denetimindeyken bina askerî kayıt yeri olarak kullanıldı. Onarım Alman Protestan yardım kuruluşu Gustav-Adolf-Werk’in desteğiyle yapıldı ve ilk ayin 25 Aralık 2015’te yapıldı. Kütüphane, okul ve huzurevi de onarıldı; sinod eski kentte 44 evin yeniden yapımını üstlendi. Ekim 2017’de cemaatin yaklaşık 500 üyesi vardı ve pazar ayinlerine ortalama 100 kişi geliyordu.

Neyi kaçırma

Güneydoğu köşesindeki çan kulesi. Yapının geri kalanı sade ve çevre binaların arasında kayboluyor; siyah-beyaz taş sıraları ve üç kollu haçıyla kule, kiliseyi sokaktan tanımanın tek yolu.