Kırk Şehitler Katedrali

Humus’un eski şehrinde bir Rum Ortodoks katedrali ve şehrin Rum Ortodoks metropolitliğinin merkezi. Adını Sebaste’de öldürülen kırk askerden alıyor.

Kırk şehit kim

Roma ordusundaki kırk asker, inançlarından dönmeyi reddedince 320 yılında Sebaste’de donmuş bir gölün üstünde ölüme bırakıldı. Sebaste bugünkü Sivas. Doğu kiliseleri yortularını 9 Mart’ta tutuyor ve gün Büyük Perhiz’in içine denk geldiği için ayrıca anlamlı sayılıyor. Halep’teki Ermeni katedrali de aynı kırk askere adanmış; bu adı Suriye’de iki ayrı katedral taşıyor.

Ne kadar eski

Flaman gezgin Joos van Ghistele 15. yüzyılda Humus’ta “Kırk Şehitler’e adanmış güzel bir kilise”den söz ediyor; yani bu adı taşıyan bir kilise şehirde en az o tarihten beri var. Bugünkü yapının hangi yılda kurulduğu elimizdeki kaynaklarda net değil. 1914’e gelindiğinde kiliseye Rusya’dan büyük bir çan gönderilmişti — Suriye’deki Ortodoks cemaatlerin o yıllarda Rusya’yla kurduğu bağın kalan bir izi.

Ne görülür

Kapı. Humus’un siyah bazaltından örülmüş bir taçkapı; kemerin üstündeki beyaz taş levhaya çiçekli bir bordür içinde Arapça kitabe oyulmuş, en tepede yuvarlak bir madalyonun içinde haç duruyor. Kemer taşları zikzak halinde işlenmiş, gölge döndükçe desen değişiyor. Siyah bazaltın üstüne beyaz taşı böyle oturtmak Humus’un kendi işçiliği; şehrin camisinde de kilisesinde de aynı ikiliyi görüyorsun.

Ziyaret

Ayin dışında ziyarete açık ama saatler sabit değil. Eski şehrin bu bölümü savaşta ağır hasar gördü ve onarım yıllara yayıldı; kapı kapalıysa avludan sormak genellikle yetiyor. İbadet mekânı: omuz ve diz kapalı giyin, ayin sırasında fotoğraf çekme. Ümmü’z-Zünnar Kilisesi aynı eski şehirde, yürüme mesafesinde.