Hüsreviye Camii

Halep Kalesi’nin güneybatısındaydı, kaleyi çevreleyen yolun hemen karşısında. 1546’da Halep valisi Hüsrev Paşa yaptırdı, planını Mimar Sinan çizdi ve yapı şehrin Osmanlı dönemindeki ilk medresesi oldu. Ağustos 2014’te patlayıcıyla yıkıldı. Kale turuna çıkan herkes hâlâ önünden geçiyor, ama görülecek bir cami yok.

Yerinde ne var

Külliye kale çevre yolunun güneybatı yayında, Saffahiye mahallesine inen köşede duruyordu. Parsel yerinde ve enkaz orada. Eski Şehir’in bu tarafı onarım altında, sokaklar ay ay değişiyor; ne kadarına yaklaşabildiğini yerinde göreceksin.

Ne yıkıldı

Kıble bölümü 16 metrelik kare bir salondu. Üstündeki kubbenin yüksekliği 21 metreydi ve içine Esmâ-i Hüsnâ yazılmıştı. Salonun önünde altı kubbeli bir revak, güneybatı köşesinde ince yuvarlak gövdeli bir minare vardı; minarenin üst kısmını çini levhalardan bir kuşak çeviriyordu. Mihrap renkli mermerdendi. Külliyede medresenin yanı sıra yolcu odaları, aşevi ve dükkânlar bulunuyordu.

Yapının geçmişi

Medrese 1822 Halep depreminde ağır hasar gördü ve uzun süre bakımsız kaldı; onarımı Halep valisi Cemil Paşa ve şehrin vakıf idaresi üstlendi. Birinci Dünya Savaşı yıllarında şehrin öteki büyük yapıları gibi asker ve cephane deposu oldu, hicrî 1340’ta yeniden açıldı. 1959’da Halep’in şer’î okulları birleştirilince Şer’î Lise adını aldı ve yıkılana kadar bu adla anıldı.

Neyi kaçırma

Kaleden çekilmiş eski Halep fotoğraflarına bak: kalenin güneybatısında tek büyük kubbe ve yanında ince bir minare görüyorsan, o Hüsreviye. Siluetin bu köşesinde bugün boşluk var ve manzaranın neden değiştiğini en hızlı böyle anlıyorsun.