İnhil Roma Sarayı (Zeynelabidin Sarayı)

Havran’ın kuzeyindeki İnhil kasabasında, Roma döneminden kalma, bazalttan büyük bir konut. Arapça kaynaklarda Zeynelabidin Sarayı, bazen de el-Hariri Sarayı diye geçiyor; iki ad da yapıda sonradan yaşamış ailelerden geliyor. Güney Suriye’nin en büyük ve en iyi korunmuş eski evlerinden biri sayılıyor ve 1968’den beri ulusal miras listesinde.

Nasıl gidilir

İnhil, Şam’ın yaklaşık 60 kilometre güneyinde, Deraa vilayetinin Sanemeyn ilçesinde; kasaba Casim ile Kuneyye arasında kalıyor. Saray kasabanın içinde. Koordinatı bağımsız bir kaynakla doğrulanamadığı için bu sayfada harita yok; yeri kasabada sormak gerekiyor. Kasabadaki öteki eski bazalt yapı Kasr el-Alva ile karıştırılmamalı, iki ayrı bina.

Ne kadar sürer

Kırk beş dakika. Avlu, merkez salon ve yan kanat birbirine bitişik.

Ne görülür

Önünde taş döşeli bir avlu var. Zemin katın ortasında büyük bir kabul salonu duruyor. Tavanı, duvardan taşan taş konsolların üstüne yatırılmış taş kirişlerden oluşuyor ve salon büyük bir kemerle ikiye bölünüyor. Doğu ve batı kanatlarında hizmet odaları sıralanıyor. Üst katta küçük odalar, büyük olasılıkla yatak odaları vardı; bugün planı çıkarılamayacak kadar az iz kaldı. Ana cepheden geçilen ayrı bir kanatta duvara oyulmuş yemlik nişleri var, bu yüzden ahır ya da depo olarak kullanıldığı düşünülüyor. Bezeme geometrik ve bitkisel motiflerden oluşuyor.

Kimin evi

Mimari, bulunan çanak çömlek ve Havran’daki öteki zengin evlerle benzerlik yapıyı Roma dönemine koyuyor; Arapça kaynaklar 2. yüzyılın sonu ile 3. yüzyılın başını veriyor. Bölgenin bir ileri geleninin, belki yöneticisinin evi olduğu düşünülüyor. İngilizce literatürde Warwick Ball, İnhil’deki 2. yüzyıl villasını tonozlu merkez salonu, bazalt büst ve heykellerin durduğu odaları, bezemeli girişleri ve deniz kabuğu başlıklı nişleriyle anlatıyor. Bu villanın Zeynelabidin Sarayı olması çok olası, ama iki adı açıkça eşleştiren bir kaynak bulunamadı.

Neyi kaçırma

Salonu ikiye bölen kemeri. Havran’da ağaç kıttı; çatı taşla örtülmek zorundaydı ve taş kiriş ancak kısa açıklığı geçebiliyordu. Büyük kemer salonu iki dar parçaya bölerek geniş bir odanın taşla örtülmesini mümkün kılıyor. Yukarı bak ve kirişlerin kemere ve konsollara nasıl oturduğunu izle.

Kasabanın eski katmanı

İnhil antik çağda Neeila adını taşıyordu. Terk edilmiş bir evde bulunan lento parçalarındaki yazıt, 161-163 yıllarında tapınak haznedarları Ailius Torquatus ile Sados’un parasıyla bir tapınak yapıldığını kaydediyor. Kasabada bulunan Roma dönemi bronz bir heykelcik bugün Şam Ulusal Müzesi’nde. Bizans döneminde bölge, imparatorluğa bağlı Arap Gassanîlerin denetimindeydi. 1596 Osmanlı vergi kayıtlarında kasaba Nahal adıyla geçiyor.

Bugünkü durum

Saray 1992’ye kadar içinde yaşanan bir evdi. O yıl mülkiyeti Deraa Eski Eserler Müdürlüğü’ne geçti ve restorasyon başladı: taş kemerler yeniden kuruldu, çatı eski yöntemle yenilendi, bazalt duvarlar onarıldı. Yerel basın 2019’da da çalışma yapıldığını yazıyor. İnhil 2011’den sonra çatışma yaşamış bir kasaba; yapının bugünkü hâli ve ziyaretçiye açık olup olmadığı doğrulanamadı.