Şeyh Dib Kalesi (Kuleya)

Tartus’un dağlık iç kesiminde, Dureykiş ilçesine bağlı Kuleya köyünün üstünde konik bir volkanik kaya yükseliyor. Kale bu kayanın kendisine karışmış durumda: kaya çıkıntıları arasındaki boşlukları kapatan duvar parçaları, kayaya oyulmuş bir kuyu ve 230 m²’yi geçmeyen küçük bir alan. 12. yüzyılda Nizarî İsmailîlerin sahil dağlarındaki kalelerinden biriydi.

Nasıl gidilir

Kale, Hüsn Süleyman tapınağının kuş uçuşu yaklaşık 2 km kuzeydoğusunda; ikisi aynı gezide birleşiyor. Kaya, güneydoğuda Nebi Salih Dağı ile kuzeybatıda Nebi Metta Dağı arasında uzanan 18 km’lik bir vadinin ortasında duruyor. Kışın vadide sel akıyor ve o mevsimde kaleye ulaşmak çok zorlaşıyor.

Kimin kalesiydi

Nizarî İsmailîler Kuleya’yı Masyaf’ı ele geçirdikleri dönemde, 1140–1141 dolaylarında aldı. Memlûk sultanı Baybars 1270 ile 1273 arasında bölgedeki İsmailî kalelerini alırken Kuleya da teslim oldu. Osmanlı döneminde küçük bir nahiye merkeziydi ve 1547 ile 1645 vergi kayıtlarında geçiyor. 17. yüzyılda kalenin sakinleri Arap Alevîleriydi; bölgedeki birçok eski kalede sakinler Sünni ya da İsmailî olduğu için bu bir istisnaydı.

İki adı var

Kuleya, yani “küçük kale”, eski adı. Şeyh Dib adı ise yaklaşık 300 yıldır kalede oturan aileden geliyor. Haçlı kaynaklarında yer “Coleé” diye geçiyor. Kale 2011’de Suriye eski eserler listesine alındı.

Neyi kaçırma

Görüş hattı. Kuleya, Masyaf Kalesi ile aynı görüş hattında duruyor ve bir işaretleşme noktası olarak kullanıldı. Kayanın aşağısında suyu mineralli Serdad kaynağı var; kaynağın yanında küçük bir köy bulunduğu düşünülüyor.