Karaduran

Kessab’ın batısında, dağdan denize inen yamaçta bir Ermeni köyü. Nüfusu 1913’te 1381, 2003’te 450 kişiydi. Köyde iki kilise ve bir şapel var; 1915’te Kessab bölgesinde sürgün bu köyden başladı.

Nasıl gidilir

Kessab’dan batıya, denize doğru inen yolla. Köy Kessab’ın merkezine bir buçuk kilometre kadar uzakta; aşağısında Samra koyu ve Türkiye sınırı başlıyor.

Ne kadar sürer

Yarım gün. Kiliseler bir saat alıyor; koya inip çıkmak ve Dyunag Dağı’nın denize dayandığı kıyıya bakmak kalan zamanı dolduruyor.

Ne görülür

Köyde üç yapı öne çıkıyor. Kırmızı kiremitli kubbesiyle Meryem Ana (Surp Asdvadzadzin) Ermeni Apostolik Kilisesi en yenisi: eski kilise 19. yüzyılın sonunda yapılmış, yıkılmış ve yeniden kurulmuştu; bugünkü yapıyı 18 Ekim 2009’da Kilikya Katolikosu I. Aram kutsadı. Ermeni Evanjelik Kilisesi ile Aziz Stepanos (Surp Stepanos) şapeli de köyde. Şapeli 1987’de Fransız-Ermeni ‘Yergir yev Mshaguyt’ (Ülke ve Kültür) derneği onardı.

Kaynakların ayrıştığı tarihler

Bazı yayınlar Aziz Stepanos şapeli için 909 yılını verip onu Suriye’de ayakta kalan en eski Ermeni kilisesi sayıyor; Ermenice ansiklopedi ise şapelin 1908’de yapıldığını yazıyor. İki sayının benzerliği bir okuma hatasını düşündürüyor ve doğrulanmadan ‘en eski’ demek yanlış olur. Evanjelik kilisenin açılışı için de iki tarih dolaşıyor: 1873 ve 1908. Köyde kitabeler ve kiliselere bakan insanlar en sağlam kaynak.

1915 ve 2014

Sürgün emri 26 Temmuz 1915’te Kessab’a ulaştı ve beş gün içinde uygulanacaktı. Halk önce Karaduran’daki Dyunag Dağı’na çekilip direnmeyi düşündü; köyün papazı Betros Papoujian-Abrahamian fikri destekledi, ama plan hayata geçmedi. Bölgede sürgün Karaduran’dan başladı. 2014’teki saldırıdan sonra Meryem Ana Kilisesi 25 Temmuz 2014’te yeniden kutsandı ve ilk ayin 27 Temmuz’da, Vardavar bayramında yapıldı.

Neyi kaçırma

Koya bakan yamaç. Seleukos döneminde Laodikeia’dan (bugünkü Lazkiye) Seleukeia’ya giden kıyı yolu bu koydan geçiyordu. Bugün aynı koy Suriye-Türkiye sınırında duruyor ve arkasında Kel Dağ’ın (Cebel Akra) yamaçları yükseliyor.