Kastal el-Harami Camii

Kalenin bir kilometre kadar kuzeyinde, adını yapıdan alan Kastal el-Harami mahallesinin göbeğinde bir Memlûk camisi. 865/1461’de emir Berdbek yaptırdı; caminin ikinci adı olan Berdbek Camii de ondan geliyor. Kastal, Halep’te mahalle çeşmesine verilen ad, ve burada çeşme yapının kendi parçası: türbe, sebil, minare ve mihrap aynı yapıda toplanıyor.

Nasıl gidilir

Kale meydanından kuzeye 1100 metre. Bab el-Hadid 800 metre güneydoğuda, Cdeyde 600 metre güneybatıda kalıyor. Üçü tek yürüyüşe sığmıyor; cami kendi mahallesinin içinde ayrı bir durak.

Ne kadar sürer

Yirmi dakika, mihrabı görmek dâhil. Mahalle sokağı dar ve sabah saatlerinde sebze arabaları caminin dibine kadar geliyor.

Ne görülür

Dört parça öne çıkıyor. Sokaktan ilk görülen sekizgen minare; gövdesi düz, tepesinde küçük bir külah var. Girişin yanında kastal duruyor, yani mahallenin suyunu veren taş çeşme. İçeride bâninin türbe odası açılıyor. Mihrap ise yapının en çok anılan parçası: Halep’in en iyi mihrapları arasında sayılıyor.

Neyi kaçırma

Kastalın kendisi. Halep’te bu çeşmeler yalnızca su almak için değil mahalleyi tanımlamak için de yapıldı, ve mahalle adını doğrudan buradaki çeşmeden alıyor. Aynı Berdbek 1491’de Cdeyde’de, Şeref Camii’nin yanındaki kastalı da yaptırmıştı; iki yapı tek bir hayır sahibinin izini kentin iki ucuna yayıyor.

Bugünkü durum

Savaş sırasında kubbe ve yapının bir bölümü hasar gördü, hasar fotoğrafla belgelendi. Onarımın hangi aşamada olduğuna dair tarihli bir kaydımız yok; kapıyı mahallede sormak gerekiyor.