Kessab Aziz Mikail Ermeni Katolik Kilisesi

Kessab’ın doğu mahallesindeki Ermeni Katolik kilisesi. 1925’te Kutsal Topraklar Kustodyası’nın parasıyla yapıldı, 20 Mayıs 1926’da açıldı ve 1946’da Ermeni Katolik Patrikliği’ne geçti. Tek nefli, sade bir taş bazilika; asıl ilgi çekici yanı duvarlarındaki ve avlusundaki beş yazıt. Haziran 2014’te yakılıp tahrip edildi. 2018 ve 2021 tarihli fotoğraflar binayı ayakta gösteriyor.

Nasıl yapıldı

Kiliseyi Kudüs’teki Fransisken Kutsal Topraklar Kustodyası (Custodia Terrae Sanctae) finanse etti. Baş usta Nazar Rstagaryan’dı; taşlar Kessab’a bağlı Başord (Paşort) köyünün ocağından getirildi. 1946’da kilise Ermeni Katolik Patrikliği’ne devredildi ve Kessab’ın Katolik cemaati aynı yıl eski kilisesini bırakıp ayinleri buraya taşıdı.

Ne görülür

Kilise tonozlu ve demir çatılı, tek nefli bir bazilika; duvarları düzgün kesme taştan. Beş cepheli apsis kuzeyde, tek giriş güney cephede. Salon doğu ve batı duvarlarındaki çift pencerelerden, bir de apsisin kuzeydoğu ve kuzeybatı yüzlerindeki pencerelerden ışık alıyor.

Beş yazıt ne diyor

• Ermenice: Aziz Mikail kilisesi, yapıldı 1925.
• Latin harfleriyle: A.D. MCMXXV, yani milattan sonra 1925.
• İtalyanca bir yazıt: Kasios Dağı’nı (Cebel Akra), Getsemani’yi ve Tabor Dağı’nı anıyor, Kustos P. Ferdinando Diotallevi’nin adını veriyor.
• Latince bir yazıt: kilisenin 20 Mayıs 1926’da Kustos P. Aurelius Marotta tarafından açıldığını söylüyor.
• 6-8-1995 tarihli Ermenice bir levha: Patrik Krikor Bedros XV Ağacanyan’ın doğumunun 100. yılı için konmuş. Levhaya göre Ağacanyan’ın 1930’lardaki arabuluculuğu sayesinde Kessab Suriye’de kaldı ve halkı sürgünden kurtuldu.

2014’ten sonra

Haziran 2014’te kasabaya yapılan saldırıda Ermeni Katolik ve Ermeni Evanjelik kiliseleri yakıldı. Aziz Mikail’in onarımının ne zaman ve hangi kapsamda yapıldığı kaynaklarda yok. 2018 ve 2021 tarihli Commons fotoğrafları binayı ayakta, cephesini sağlam gösteriyor; Ermenice Vikipedi de kiliseyi faal olarak kaydediyor. Bugünkü durum doğrulanmadı: kiliseye ya da Kessab’a özgü, son bir yıldan bir kaynak bulunamadı.

Nasıl gidilir, ne kadar sürer

Kessab, Lazkiye’nin 60 kilometre kadar kuzeyinde, virajlı bir dağ yolunun sonunda. Kilise kasabanın doğu mahallesinde; merkezdeki Meryem Ana Ermeni Kilisesi’nin sitede ayrı bir kaydı var. Yazıtlara ve cepheye bakmak için yarım saat yetiyor.

Neyi kaçırma

İtalyanca yazıttaki Kasios Dağı. Kessab bu dağın eteğinde kurulu; yazıt, kasabanın kendi dağını Getsemani ve Tabor gibi kutsal yerlerle aynı satırlarda anıyor.