Lazkiye Ermeni Meryem Ana Kilisesi

Lazkiye’nin eski Ermeni kilisesi, Ermeni Ortodoks cemaatine ait. Ne zaman yapıldığı kesin bilinmiyor. Ana kapının üstündeki eski Ermenice oyma taş levhalarda 1254 tarihi okunuyor ve yapım yılı olduğu düşünülüyor. Şehirde bugün de kullanılan üç eski kiliseden biri sayılıyor; ötekiler Mar Nikola ve Rum Ortodoks Meryem Ana kiliseleri.

Nasıl gidilir

Kilisenin çevresi eskiden manastır arazisiydi ve Hokedun, yani ‘ruhani ev’ diye anılırdı; ad zamanla Kidon’a kısaldı. Şehirde yol sorarken Ermeni kilisesini ya da Kidon’u sormak ikisi de işe yarıyor.

Ne kadar sürer

Yirmi dakika. Asıl bakılacak şey kapının üstündeki ve duvarlardaki taşlar; içeriyi görmek kapının açık olduğu bir saate denk gelmeye bağlı.

Ne görülür

İlk durak kapı üstündeki Ermenice levhalar. Kuzeybatı duvarında iki taş daha var: birinde Arapça 1380, ötekinde 1183 okunuyor. Bunlar kilisenin yanına gömülen kişilerin, belki rahiplerin mezar taşları; yani 1183 kilisenin tarihi değil. Yapının yaşı onarımlarından da okunuyor: 1721’de içten ve dıştan onarıldı, 1845’te bezendi, 1874’te Piskopos Kirios Melatios yeniden yapmaya girişti.

Manastırdan okula

Geçmiş yüzyıllarda burası Kudüs’teki Ermeni Patrikhanesi’ne bağlı Mar Yakub (Aziz Yakup) manastırıydı. Aileler manastır arazisine, teneke çatılı tek odalı evlere yerleşti. Manastır sonra Aziz Yakup Ermeni Okulu oldu: anaokulu ve ilkokul bölümü vardı, Arapçanın yanında Ermenice, İngilizce ve Fransızca öğretiliyordu. 1965’te özel bir kararnameyle adı Şehitler Özel İlkokulu oldu ve ayin Ermenicesinin devlet programıyla birlikte öğretilmesine izin verildi.

Neyi kaçırma

1254 tarihli levha ile 1183 yazan taşın farkı. Duvarda daha eski sayı gözü çekiyor, ama o bir mezar taşı; kilisenin kendi tarihine en yakın ipucu ana kapının üstünde.