Lazkiye Kubbe Mescidi (Duha Camii)

Lazkiye’nin en eski mahallesi Saliba’da, taban alanı 150 metrekareyi geçmeyen küçük bir mescit. Bir yapının içinde şehrin üç dönemi üst üste duruyor: Haçlı döneminde şapeldi, Selahaddin şehri aldıktan sonra mektep oldu, 18. yüzyılın başında camiye çevrildi. Kapının üstündeki kitabede resmî adı Duha Camii yazıyor; mahalle hâlâ Kubbe Mescidi ya da Yeşil Kubbe diyor.

Nasıl gidilir

Mescit Saliba’nın eski kesiminde, Bacchus Sütunları’nın hemen batısında, 2011’de onarılan eski Yasin Camii’nin karşısında. Ebu Temmam Parkı da yakın. Sütunları bulan mescidi de buluyor. Çevresi taş duvarlı dar sokaklar ve el sanatları dükkânları.

Bugüne nasıl geldi

Haçlı döneminde yapı Lazkiye’nin Latin piskoposunun ve Tapınak Şövalyelerinin şapeliydi. Selahaddin Eyyûbî 1188’de şehri aldıktan sonra burayı bir İslami mektebe çevirdi. İbnü’l-Accan el-Akkari diye bilinen Hacı Ali bin Abdurrahman 1710’da camiye dönüştürdü. On birinci yüzyılda Lazkiye’yi anlatan hekim İbn Butlan, önce putlara ait olan, İslam’ın ilk yıllarında mescit olan ve kendi zamanında kilise olan bir yapıdan söz eder; o yapının bu mescit olduğu düşünülüyor ama kesin değil.

2004’te Duha Kanniş adında bir kadının bağışıyla genişletildi. Önündeki açık avlu, Halep’te üretilen büyük bir kubbeyle örtüldü ve mescit 19 Ağustos 2004’te yeniden açıldı; restorasyon 2005’te tamamlandı. Sokaktan görünen yeşil büyük kubbe o eklenti.

Ne görülür

Doğudaki yan sokaktan bir kapıyla avluya, oradan harime giriliyor. Harim dikdörtgen ve ortasında taş bir kubbe var. Minare on iki köşeli ve orta boyda. Duvar taşlarının boyu ve biçimi yer yer değişiyor; yapı sonraki dönemlerde çok elden geçti.

Ne kadar sürer

On beş dakika. Dışarıdan cepheleri dolaşmak ve içeri bakmak yetiyor. Namaz vakitlerinde içeri girilmez.

Neyi kaçırma

Doğu ve batı cephelerindeki iki haç biçimli pencere ile iki kemer izi. Lazkiye Eski Eserler Müdürlüğü bunları yapının bir dönem kilise olduğunun kanıtı sayıyor. Duvarın eski gövdesiyle yeşil kubbeli yeni bölümün birleştiği yere de bak; iki yüzyılın taşı yan yana duruyor.