Lazkiye Ulusal Evanjelik Kilisesi

Lazkiye’nin Arapça konuşan Presbiteryen cemaatinin kilisesi; Suriye ve Lübnan Ulusal Evanjelik Sinodu’na bağlı Suriye’deki 20 kiliseden biri. Taş bina 1923-1924’te yapıldı ve kapının yanındaki mermer levha bunu iki dilde söylüyor. Salon 400 kadar kişi alıyor, şehrin büyük kiliselerinden biri; cemaatin 1000 civarında üyesi var.

Nasıl gidilir

Kilise şehir merkezinde, Latin Kilisesi’nden yürüme mesafesinde. Çevresindeki yüksek apartmanların arasında alçak kalıyor; uzaktan değil, köşeyi dönünce görünüyor.

Ne kadar sürer

Yirmi dakika. Salon tek sahınlı ve sade; vaktin çoğu kapıdaki levhaya ve önündeki anıt taşlara gidiyor.

Ne görülür

Beşik çatılı, sivri kemerli pencereleri olan taş bir salon; girişte sütunlu bir sundurma ve iki yandan çıkan basamaklar var. İçeride ahşap sıralar, avizeler ve taş duvarlarda sivri kemerli pencereler. Kapının yanındaki mermer levhada Arapça ‘Evanjelik Kilise, 1923-1924’te yapıldı’, İngilizce ‘R.P. Church, Erected 1923-1924’ yazıyor; alttaki levha binanın Papaz Halil Avad döneminde yükseldiğini kaydediyor. R.P. harfleri Reformed Presbyterian demek, kiliseyi kuran misyonun adı. İki dilin arasında 46. Mezmur’dan bir satır duruyor: ‘Tanrı onun ortasındadır, sarsılmaz.’

Misyondan kiliseye

1856’da Reformed Presbyterian Kilisesi ile İskoç Özgür Kilisesi’nden misyonerler Lazkiye’ye geldi; kilisenin önündeki sembolik mezar taşları onları anıyor. İlk ayin 1859’da kiralık bir evde yapıldı, ilk erkek okulu 1860’ta açıldı. 1876’da misyon yerleşkesinde üç katlı bir kız okulu, bir şapel ve bir hastane vardı. Cemaat ise resmen ancak 1890’da kuruldu. Birinci Dünya Savaşı’nda 287 üyenin 100’ü kayboldu, misyonerlerin çoğu şehirden ayrıldı. Sinod 1921’de Halil Avad’ı cemaatin Suriye kökenli ilk papazı olarak atadı. Yeni Suriye Cumhuriyeti’nin hükümeti kilisenin okullarını 1946-1963 yılları arasında kapattı. 2023 depreminde kilise evini kaybedenlere sığınak oldu ve şehirdeki yardım çalışmasına katıldı.

Neyi kaçırma

Kilisenin önündeki anıt mezar taşları. Altlarında kimse yatmıyor; 1856’da gelen ilk misyonerlerin adına dikilmiş sembolik taşlar. Kapıdaki 1923-1924 levhasıyla birlikte okununca tablo netleşiyor: cemaat kendi binasına kavuşmak için 70 yıla yakın beklemiş.