Mar Asya el-Hakim Kilisesi

Cdeyde’nin dar sokaklarından birinde, Kırk Şehit’e birkaç adım mesafede. Süryani Katolik piskoposluğuna bağlı ve kentin ayakta duran en eski kiliselerinden biri: bugünkü yapı 1500’de kuruldu ve o günden beri kullanılıyor.

Nasıl gidilir

Cdeyde’nin kilise avlusundan doğuya yürü; kilise dar bir sokağın kenarında, cephesi meydana değil sokağa bakıyor. Kırk Şehit seksen metre, Rum Ortodoks Meryem Ana Kilisesi kırk metre uzakta.

Ne kadar sürer

Yarım saat. Sokaktan bakmak on dakika, içerisi yirmi.

Ne görülür

Kilisenin hikâyesi mahallenin hikâyesiyle aynı. Timur 1400’de Halep’i yıkınca Hristiyanlar sur dışına çıktı ve 1420’de kentin kuzeybatı eteğinde kendi mahallelerini kurdu — Cdeyde böyle doğdu. Nüfusun çoğu 15. yüzyılın sonunda kente döndü; Süryani Katolikler kiliseyi 1500’de yeniden yapıp ‘Süryanilerin Meryem Anası Katedrali’ adını verdi. Yapı 17. ile 19. yüzyıllar arasında Süryani Katolik patrikliğinin merkeziydi ve Pietro Della Valle 1625’teki Halep ziyaretinde ondan söz ediyor. Salon 32 metre uzunluğunda ve 16 metre eninde.

Neyi kaçırma

Sokaktan görünen üst pencere dizisi. Kilisenin uzun duvarı sokağın kenarını boydan boya kaplıyor ve kemerli pencereler yalnızca üst sırada; alt sıra taş, dükkân kapıları ve küçük kemerli girişlerle bölünmüş. Yapının 32 metresini ancak sokakta yürüyerek ölçebiliyorsun, çünkü onu bütün gören bir açı yok.

Bugünkü hâli

1970’te Süryani Katolik piskoposluğu kentin merkezindeki yeni katedrale taşındı ve eski kilise aynı yıl Mar Asya el-Hakim, yani Hekim Aziz Asya adını aldı. İki kez zarar gördü: Ekim 1850’deki Halep ayaklanması, sonra 16 Eylül 2012’de 1881 tarihli çan kulesinin bombardımanda parçalanması. Kilise hâlâ ayin için kullanılıyor.