Masyaf Kasabası ve Eski Kent

Masyaf, Hama’nın batısında sahil dağlarının eteğinde bir kasaba ve en çok kalesiyle tanınıyor. Kalenin altında da bir kent var: 1249’da çekilen kent suru, yerel halkın Selahaddin’e bağladığı 12. yüzyıldan bir cami, 1788 tarihli bir sebil ve Osmanlı döneminden kalma bir han. Kale, eski kentin kuzeydoğu köşesinde duruyor.

Nasıl gidilir

Hama’nın yaklaşık 45 kilometre batısında; araçla bir saat, yol dağa doğru yükseliyor. Eski kent kalenin güneybatısına düşüyor ve yürünerek geziliyor.

Ne kadar sürer

Kale hariç iki saat. Eski kentin sokakları, cami ve sebil için yeterli; kaleyle birlikte yarım gün.

Kasabanın geçmişi

Adı büyük olasılıkla MÖ 8. yüzyılın Aramî kenti ve Asur eyaleti Mansuate’ye dayanıyor; Roma ve Bizans kaynaklarındaki Marsyas da burası olabilir. Bizans imparatoru II. Basileios surları 999’da yıktı. 1127’de Mirdasîler kasabayı Şeyzer’in Munkızoğullarına sattı, 1140’ta Nizarî İsmailîler aldı ve Masyaf, Râşid ed-Din Sinan’ın merkezi oldu. Selahaddin 1176’da kasabayı kuşattı. Kent surunu 1249’da İranlı İsmailî önder Tacüddin Ebu’l-Fütuh yaptırdı. 1260’ta kısa bir Moğol işgali yaşandı; 1270’te kasaba tamamen Memlûk yönetimine girdi ve Memlûk posta yolunun durağı oldu.

Gezginler ne yazdı

Ebu’l-Fida 1320’de bahçeli, pınarından dere akan güzel bir kasaba anlatıyor. İbn Battuta 1355’te Masyaf’ı bir bölgenin merkezi olarak anıyor, Halil ez-Zahiri 1446’da “hoş bir kasaba” diyor. İsviçreli gezgin Burckhardt 1812’de burada 280 aile saydı; bunların 30’u Hristiyandı. T. E. Lawrence ise kalenin o yıllarda düşkünler evi olarak kullanıldığını not etti.

Osmanlı döneminde Masyaf

Kasaba Osmanlı’da Humus livasına bağlıydı ve geçiş vergisi ödeyen bir hanı vardı. 1788’de emir Mustafa bin İdris bir sebil ve sonraki emirlerin oturacağı bir ev yaptırdı. 1808’de Raslan aşireti kasabayı bastı, İsmailî şefi ve yaklaşık 300 kişiyi öldürdü; İsmailî yönetimi 1810’da geri döndü.

Bugün

1965’te kasabada kadın emeğine dayanan bir halı dokuma merkezi kuruldu. 1970’te kentin büyük bölümü hâlâ sur içindeydi; bugün yerleşim surun çok dışına taşmış durumda. 2004 sayımında nüfus 22 bin dolayındaydı; halkı İsmailî, Alevi ve Hristiyan.

Neyi kaçırma

Kaleden aşağı inmek. Kaleye gelenlerin çoğu kasabaya uğramadan dönüyor. Oysa emir Mustafa bin İdris’in 1788 tarihli sebili ve Selahaddin’e bağlanan 12. yüzyıl camisi, kalenin neden bir kentle birlikte yaşadığını anlatıyor. İkisinin yerini çarşıdaki esnaf gösteriyor.