Nebi Huri Camii ve Mezar Kulesi

Halep’in kuzeyindeki Kyrrhos antik kentinin — bugünkü adıyla Nebi Huri’nin — güney ucunda altıgen planlı bir Roma mezar kulesi duruyor. Kule ayakta kalmasını ikinci hayatına borçlu: yüzyıllar sonra Müslüman bir ziyaret yerine çevrildi, yanına cami kuruldu ve o günden beri kullanımda kaldı. Ana kalıntı alanı yaklaşık 1 kilometre kuzeyde.

Nebi Huri kim

Yerel anlatıda Nebi Huri, samimi olanın dileğini kabul ettirdiğine inanılan bir sufi velisi. Başka bir anlatı adı Hititli Uriya’nın — Kral Davud’un ordusunda komutanlık yapan Uriya’nın — İslamlaşmış biçimi sayıyor. Kulenin içinde yatan ise Roma ordusunda görev yapmış bir komutan. Yerin adı bu üç anlatının üst üste binmesinden çıktı.

Kule nasıl camiye bağlandı

Kule Roma döneminde mezar anıtı olarak dikildi; çevresi 1140’taki büyük depremde hasar gördü. 1303’te, Memlûk döneminde, yapı bir veliye bağlanıp türbeye çevrildi: alt katı Nebi Huri’nin kabri sayıldı, yanındaki Roma mezarlığı Müslüman mezarlığı olarak kullanılmaya başlandı. 1314’te Halep’in Memlûk valisi Alaeddin bin Altunboğa kulenin yanına bir cami yaptırdı. O cami 1875’te yıkıldı, yerine yenisi kuruldu ve çevre köylerin cuma namazını kıldığı cami oldu.

Ne görülür

Altıgen gövde, piramit biçimli taş çatı ve üst katta her yüzde bir kemerli açıklık. Üst kat dışarıdan bir köşk gibi okunuyor; mezar odası ise altta. Kulenin dibinde cami duvarı ve mezar taşları başlıyor, arkada zeytinlikler ovaya iniyor. Yapıya bu komşuluktan ayırmadan bak, çünkü kulenin bugünkü hâlini tam olarak o yaptı.

Bugün ne durumda

Kule 2018’de bölgedeki çatışma sırasında hasar gördü ve yağmalandı; kabrin üstündeki ahşap sanduka devrildi. 2020’de yeniden inşa edildi ve daha büyük bir cami külliyesinin parçası oldu: ahşap bir mahfil eklendi, minberin yerine Osmanlı biçiminde yenisi konuldu. Onarımda alanda duran bazı özgün parçaların yerinde bırakılmaması uzmanlarca eleştirildi. Gördüğün kule onarılmış bir kule; nesi eski nesi yeni, yakından bakınca ayrılıyor.