Paltos Antik Kenti (Arab el-Mülk)

Cebele ile Baniyas arasında, Nahr es-Sinn ırmağının denize döküldüğü yerde küçük bir yarımada. Irmağın güneyindeki kesim bugün Beldet el-Melek adını taşıyor: Belde, Grekçe Paltos adının Arapçadaki biçimi. Arvad’ın kolonisi olarak kurulan kent Roma ve Bizans döneminde piskoposluk merkeziydi, Haçlılar burada Belda adlı bir kale tuttu. Bugün alanda ne kadar kalıntının görülebildiğini gösteren güncel bir kaynak yok; yerin değeri şimdilik taşta değil, tarihinde.

Nerede

Kalıntı alanı Arab el-Mülk köyünün yanında, Nahr es-Sinn’in güney kıyısında, Beldet el-Melek denen kesimde. Hiçbir haritada ayrıca işaretli değil; köye gelip Beldet el-Melek’i sormak gerekiyor. Ziyaret düzeni, arazinin kime ait olduğu ve kalıntıların durumu yerinde teyit edilmeli.

Antik yazarlar ne diyor

Arrianos kenti Arvad’ın kolonisi olarak anıyor. Strabon Arvadlıların kıyı kentleri arasında sayıyor ve Badas ırmağının yanına koyuyor. Plinius ve Ptolemaios da adını veriyor. Keoslu Simonides’e dayanan bir geleneğe göre Memnon Paltos yakınında gömülü. MÖ 43’te Gaius Cassius Longinus, Laodikeia’daki Dolabella’yı kuşatırken ordusuyla burada kamp kurdu. MS 194’te iki Roma eyaletinin sınırı Paltos’tan geçiyordu.

Piskoposluk ve sikkeler

Sever döneminde kent kendi sikkesini bastı. 1950’lerin sonunda Danimarka seferi II. Constantius, Arcadius ve I. Iustinianus dönemlerine ait sikkeler buldu. Bilinen piskoposlar arasında Athanasios’un dostu Cymatius, 381’de Severus, 451 Kadıköy Konsili’ne katılan Sabbas ve 518’de Monofizitlerce sürülüp I. Iustinus tarafından geri getirilen Ioannes var. 528’de I. Iustinianus Paltos, Laodikeia, Gabala ve Balanea’yı Theodorias eyaletinde birleştirdi; 6. yüzyıldan itibaren Paltos bağımsız bir başpiskoposluktu.

Fetihten Haçlılara

630’larda Ubade bin es-Samit kenti fethetti. Muaviye, Cebele’yi Paltos’un taşlarıyla onarttı. Yakut el-Hamevi 1229’da kentin harap olduğunu yazdı. Beldet el-Melek’te 11. yüzyıla tarihlenen tahkimli bir kulenin kalıntısı kayıtlı. Haçlıların Belda ya da Beaude dediği kale 1160’larda Hospitalier şövalyelerine geçti ve Barin ile Kurfeys’le birlikte Marqab’a bağlandı. 1271’de Baybars kaleyi aldı.

19. yüzyıldan bugüne

19. yüzyıl sonundaki tarifler ırmağın güneyini Paltos’un geniş kalıntılarıyla, kuzeyini büyük bir hanla anlatıyor. 1878’de bölgeye Bjeduh Çerkez muhacirleri yerleştirildi. O tariflerden bugüne ne kaldığını belgeleyen yayımlanmış bir inceleme bulunmuyor.

Neyi kaçırma

Irmağın ağzı. Antik yazarların tarif ettiği yarımada ve 19. yüzyıl gezginlerinin ayırdığı iki kıyı, güneyde kent ve kuzeyde han, bu noktadan okunuyor; kalıntı az olsa da yerin neden liman kenti olduğu burada anlaşılıyor.