Ravda Antik Kenti (Tell er-Ravda)

Tell er-Ravda, Hama’nın yaklaşık 80 km doğusunda, yıllık yağışın 200 mm’nin altında kaldığı bozkırda alçak ve neredeyse yuvarlak bir höyük. Altında, MÖ 2560 ile 2430 arasında planlanarak tek seferde kurulmuş bir Tunç Çağı kenti var. Kent MÖ 2000 dolayında terk edildi ve üstüne yeniden şehir kurulmadı; sokak düzeni bu yüzden okunabiliyor.

Nerede

Höyük, Selemiye’nin kuzeydoğusunda, Feydat er-Ravda denen çukurun içinde, Vadi el-Umur boyunda duruyor. Güneybatı kesiminde bugünkü er-Ravda köyünün evleri var. Bozkır yollarında tabela az; yolu ve güncel güvenlik durumunu Selemiye’de sormak en gerçekçisi.

Ne kadar sürer

Bir saat. Alan açık ve gölgesiz. Höyüğün çevresini yürüyüp surun ve kapıların yerini görmek için bu süre yetiyor. Kazı açmalarının bugün ne kadar açık kaldığına dair güncel bir kayıt yok.

Ne görülür

Kentin planı bir tekerleğe benziyor: sokaklar merkezden halkalar ve ışınlar hâlinde açılıyor. Aynı düzen Tell Chuera’da da var. Sur içi 11 ha, dış mahallelerle birlikte 15-16 ha. Temeli taş, gövdesi kerpiç bir çift sur ve iki hendek kenti çeviriyor. Beş kapının her biri 3 m genişliğinde; kazı kuzey ve doğu kapılarına ulaştı.

İçeride en az üç tapınak saptandı. Kazılan en büyüğünün sütunlu bir giriş revağı, kare bir cellası, yani kutsal odası, ve 50 m’lik bir kutsal avlusu var. Adaklar arasında Mısır’dan kaymaktaşı, Afganistan’dan lapis lazuli ve Hindistan’dan akik çıktı. Nekropolde 97 mezar bulundu; aralarında 54 kuyu mezar, 25 sanduka ve 17 halka mezar var. Kentin çevresinde yüzey sularını toplayan sulama tesisleri de saptandı.

Kim buldu, kim kazdı

Ravda 1996’da Kuzey Suriye’nin kurak kuşağını tarayan bir yüzey araştırmasında bulundu. Kazı 2002’de başladı; Fransa’nın CNRS’i ile Suriye Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü (DGAM) birlikte yürüttü ve ekibin başında Corinne Castel ile Nazir Awad vardı. Çalışmalar en az 2010’a kadar sürdü. Kentin ömrü, MÖ 3. binyılın sonunda bölgeyi vuran uzun kuraklık dönemine denk geliyor.

Neyi kaçırma

Kuzey ve doğu kapıları. Kazının ulaştığı iki kapı bunlar ve kentin çift surunu anlamanın en doğrudan yolu. Açmaların bugünkü durumu bilinmediği için yerlerini köyde sormak işe yarıyor.