Şeyh Hilal Kubbe Evleri

Şeyh Hilal, Hama’nın 95 km doğusunda, Selemiye’nin 55 km kuzeydoğusunda, kerpiç kubbeli evleriyle bilinen bir bozkır köyü. Evler saman katkılı kilden örülmüş ve kubbeler 5 m’ye kadar yükseliyor. 2007 sayımında köyde 133 ev ve 348 kubbe vardı. Bir bölümü 2007 ile 2011 arasında onarılıp konukevine çevrildi.

Nerede

Köy, Selemiye ilçesinin es-Sa’n nahiyesinde, yıllık yağışın 200 mm dolayında kaldığı yarı kurak kuşakta. Hama ya da Selemiye’den bozkır yollarıyla ulaşılıyor. Gitmeden önce yolun ve bölgenin güncel güvenlik durumunu Selemiye’de sormak gerekiyor.

Evler nasıl yapılmış

Köyü sahil dağlarından, Kadmus ve Masyaf çevresinden gelen İsmaili aileler kurdu. Evlerini bir Bizans kasabasının kalıntıları üstüne yaptılar ve eski taşları yeniden kullandılar. Her ev kapalı bir avlunun, bir kuyunun ve bir hayvan bölmesinin çevresinde düzenleniyor. Kubbelerin dışındaki düz, çıkıntılı taşlar bakım sırasında basamak işi görüyor.

Kuruluş tarihi kaynağa göre değişiyor: bir çalışma 1920’yi, başka bir kaynak 1930’ları veriyor. Köyün adı, 1890’lardan beri kayıtlarda geçen ve bir bedevi şeyhinden gelen Rasm Şeyh Hilal adından geliyor.

Ne görülür

Kubbe kümeleri ve aralarındaki avlular. 2007 sayımında evlerin yüzde 30’u iyi durumdaydı, 45 ev terk edilmişti; köyde 150 aile, 700 kadar kişi yaşıyordu. Başka bir kaynak 140’tan fazla ev ve 300’ü aşkın kubbe sayıyor.

Köy çevresinde Bizans ya da Abbasi döneminden kalma üç yeraltı su kanalı, yani kanat var. Bu kanallar 1940’lara kadar sulamada kullanıldı.

Onarım ve konukevleri

2007 ile 2011 arasında Selemiye Dostları Derneği, İsviçre Kalkınma ve İşbirliği Ajansı ve bir Fransız yardım kuruluşu 6 evde 12 kubbeyi onardı. Evlere banyo eklendi ve konukevine çevrildiler. Ziyaretçi sayısı 2008’de 41 iken 2010’da 335’e çıktı. Proje 2011’de durdu; konukevlerinin bugün çalışıp çalışmadığına dair güncel bir kayıt yok.

Ne kadar sürer

Bir saat. Köy küçük; kubbe kümeleri arasında yürümek ve bir avluya bakmak için yeterli. Evlerin çoğunda insanlar yaşıyor, avlulara ancak davetle giriliyor.

Neyi kaçırma

Kubbelerin dışındaki çıkıntı taşlar. Uzaktan süs gibi duran bu taş sıraları, kil sıvası yenilenirken tırmanılan basamaklar. Ev sahibi izin verirse sıvanın nasıl tazelendiğini sormak, evin nasıl ayakta kaldığını anlatıyor.