Şeyh Sa’d ve Eyyub Makamı

Nave’nin güneyinde küçük bir köy. Köyde Eyyub peygambere adanmış bir caminin içinde, halkın “Eyyub Taşı” diye ziyaret ettiği bir bazalt blok duruyor. Gelenek, Eyyub’un hastalığı sırasında bu taşa oturduğunu söylüyor. Gottlieb Schumacher 1891’de taşın, II. Ramses’in bir seferini anan Mısır steli olduğunu belirledi. Aynı yerde bir kaynak, bir kabir geleneği ve Bizans’tan kalma bir kilise kaydı üst üste biniyor. Makamın ve taşın bugünkü durumu doğrulanamadı.

Eyyub Taşı ne

Blok yaklaşık 210 santimetreye 120 santimetre ve yatay bir çatlakla ikiye bölünmüş. Schumacher’in 1891 çizimi, bu sayfanın kapağındaki kare, taşın üst yüzündeki Mısır kabartmasının izlerini gösteriyor. Makam binasının ne zaman yapıldığına ya da planına dair kaynaklarda bilgi yok; bu sayfa binayı değil taşı, kaynağı ve metin geleneğini anlatıyor.

Kaynak ve kabir geleneği

Köydeki Hammam Eyyub adlı kaynağın, Eyyub’un yıkandığı su olduğuna ve şifa verdiğine inanılıyor. Yakut el-Hamevi 13. yüzyılın başında köyü Deyr Eyyub diye anıyor: Eyyub’un ayağıyla vurup su çıkardığı kaynak da, kabri de burada. Hristiyan kaydı daha eski. Eusebius, Karnein’da Eyyub’un evinin gösterildiğini yazıyor; hacı Egeria 384’te yerin üstüne bir kilise yapıldığını ve Eyyub’un gövdesinin sunağın altında taş bir lahitte yattığını anlatıyor.

Adların katmanı

Köyün eski adı Karnaim. Komşu Aştarot sönünce Aştarot-Karnaim, Orta Çağ’da Deyr Eyyub oldu. Makkabi Yahuda MÖ 165 dolayında buradaki kutsal alanı yaktı. 1129’da yer Yehosafat Vadisi Meryem Manastırı’na devredildi; haziran 1187’de Selahaddin, Hittin seferinden önce ordusunu burada topladı. Osmanlı döneminde köy bir süre Havran sancağının merkeziydi. Bugünkü ad, Sudan kökenli anlatılan Şeyh Sa’d’dan geliyor: gelenek, getirdiği Afrikalı köleler için bir zaviye kurup onları azat ettiğini söylüyor. Schumacher 1884’te köyde 220 kişi yaşadığını ve hepsinin Afrikalı olduğunu yazdı. Arapça Vikipedi köyde sahabe Sa’d bin Ubade’nin kabrini de sayıyor. 1918’de Arap ordusu Tafas saldırısına buradan çıktı.

Nasıl gidilir

Şeyh Sa’d, Nave’nin güneyinde ve Tell Aştara höyüğünün yaklaşık 4 kilometre kuzeydoğusunda. Makamın kendisi haritalarda işaretli değil; koordinat bu yüzden yazılmadı, cami köyde soruluyor.

Bugünkü durumu

Köy Deraa’nın batısında, Yermük havzasına yakın ve Golan ateşkes hattına yaklaşık 20 kilometre. Batı Deraa kırsalında 2025 ve 2026 boyunca güvenlik olayları sürdü. Makamın, Eyyub Taşı’nın ve kaynağın bugünkü durumu doğrulanamadı. Cami bir ibadet yeri; ziyaret namaz vakitlerinin dışına denk getirilmeli.