Sibat el-Kadı, Humus

Sibat el-Kadı, Humus’un eski mahallelerinden Bab ed-Dreyb’de, sokağın üstünden iki evi birbirine bağlayan tonozlu bir geçit. Kaynaklara göre 20 metreyi aşan uzunluğuyla Suriye’nin en uzun sabatı; altından birkaç sokağa yol veriyor ve üstündeki yapı 1500-1700 metrekare tutuyor.

Sabat ne demek

Sabat ya da sibat, Farsçadan Arapçaya geçmiş bir sözcük ve saçak, sundurma anlamına geliyor. Eski Şam ve Humus sokaklarında iki evin arasına kurulan, altından yol geçen odaya bu ad veriliyor. Humus’ta yirmi kadar sabat olduğu yazılıyor; Drubi, Hankan, Nuri Camii’nin doğusundaki 19. yüzyıldan kalma Cundi sabatı ve Atasi sabatı bunlardan birkaçı.

Ne görülür

Sibat el-Kadı dört sokağın kesiştiği yerde haç biçiminde kurulu. Üstünde sürfe denen odalar var; içi nakış ve mukarnasla bezeli. Duvarlarda fener konmak için oyulmuş nişler bugün de duruyor. Geçidin altındaki taş döşeme özgün ve devlet tarafından birkaç kez onarıldı; sabatın dışındaki zemin ise yuvarlak taş bloklarla kaplı.

Adı nereden geliyor

Mahallede kuşaktan kuşağa aktarılan rivayete göre sabat yaklaşık 450 yıllık ve varlıklı bir aileye aitti. Yazın gölgelik oluyordu ve mahallenin ağaları burada otururdu. Kadı adı ise 2008’deki anlatıma göre yüz yıl kadar önce binanın sahibi olan Tevfik er-Rifai’den geliyor: yargıç olduğu için Humuslular soyadını unutup ona Kadı dedi, anlaşmazlıklarını çözmesi için de sabatın altında onun yanına oturdu.

Yanında ne var

Sabatın hemen yanında sahabe Vahşi ve Sevban’a atfedilen bir türbe duruyor. Mahallede yol sorarken iki yeri birlikte anmak işe yarıyor.

Bugünkü durumu

Bu bilgilerin çoğu 2008’de mahalle muhtarıyla yapılmış bir görüşmeye dayanıyor. O gün sabatın çevresindeki evler eski hâlindeydi ve mahallede bunların yerine yeni bina yapma isteği vardı. Savaş yıllarından sonraki hâli için elimizde doğrulanmış kaynak yok; gitmeden önce mahallede sor.