Şuh ve Erz Koruma Alanı: Slunfeh Sedir ve Göknar Ormanı

Slunfeh’in üstündeki sırtlarda, sahil silsilesinin kuzey kesiminde 1350 hektarlık bir orman koruma alanı. Arapça adı Şuh ve Erz, yani göknar ve sedir: batı yamaçta Kilikya göknarı, doğu yamaçta Lübnan sediri büyüyor. Alan 1100 ile 1562 metre arasında uzanıyor ve doğu yamaçtaki sedir ormanı yaklaşık 1000 hektar.

Ne zaman ve neden koruma altına alındı

Suriye Tarım ve Toprak Reformu Bakanı’nın kararıyla 22 Temmuz 1996’da ilan edildi. Tanımı bilimsel ve eğitsel amaçlı bir orman koruma alanı; kontrollü eko-turizme açık. Sahada uygulamaya 2002’de geçildi. Alanı yirmi bin hektara genişletme önerisi bulunuyor.

Nerede, sınırları ne

Koruma alanı Slunfeh nahiyesinde. Kuzeyde Slunfeh’ten verici istasyonunu geçip Gab’a inen yol, batıda Slunfeh ile Cubbet Bergal arasındaki yol sınır çiziyor. Doğuda yamaç Gab çöküntü ovasına bakıyor. OpenStreetMap’te “Gab’a bakan göknar ormanı” adıyla bir ziyaret noktası işaretli. Konaklama, lokanta ve piknik alanları çevre köylerde, en çok da Slunfeh’te.

Hangi yükseklikte ne yetişiyor

Bitki kuşakları yamaca göre değişiyor. Batı yamaçta 850 ile 1250 metre arası yarı bakir meşe, 1250 ile 1500 metre arası göknar. Doğu yamaçta 850 ile 1100 metre arası meşe, 1100 ile 1300 metre arası sedir. İki kozalaklı aynı dağı paylaşıyor ve her biri bir yüzünü tutuyor. Arapça Vikipedi doğudaki sedir ormanını yaklaşık 1000 hektar veriyor; göknarın kapladığı alan için kaynaklar farklı sayılar söylüyor, 500 hektar diyen de var. Ağaç örtüsü toplam alanın yüzde 40 ile 50’sini geçmiyor. Alan 13 homojen bölgeye ayrılmış: dokuzu göknar, üçü sedir, biri karışık.

Yıllık yağış 1500 milimetreye ulaşıyor. Ana kaya Jura dönemine ait kireçtaşı ve dolomit; toprak yer yer 15 santimetre, yer yer bir metre derin.

Hangi türler kayıtlı

2006 envanterinde 142 bitki türü sayıldı: 107 cins ve 50 familya; bunların 53’ü odunsu, 89’u otsu. Nadir türler arasında kayacık (Ostrya carpinifolia), andız (Juniperus drupacea), Lübnan meşesi (Quercus libani), Quercus cedrorum ve şakayık türü Paeonia mascula var. Kayıtlı hayvan türü 94’ün üstünde; aralarında kurt, tilki, sırtlan, yaban tavşanı, sincap, karaca, alageyik ve yaban domuzu bulunuyor. Kuşlardan karatavuk, kızılgerdan, alakarga, büyük baştankara, kızıl akbaba, keklik ve kukumav kayıtlı. Suriye boz ayısı bu ormanlardan kayboldu; leopar da bir zamanlar burada yaşıyordu.

Nasıl gezilir, ne kadar sürer

Alan yürüyerek geziliyor ve zirveye çıkılabiliyor. Tepeden Ayn el-Beyda, Barid, Bab Cenne, Cubb el-Gar ve Cubb eş-Şuh gibi yazlık köyler görünüyor. Slunfeh’ten çıkıp orman yolunda yürümek ve bir sırta tırmanmak için üç saat gerçekçi. Yazın hava serin; kışın kar yağıyor ve yol kapanabiliyor.

Neyi kaçırma

Gab’a bakan doğu yamacı: ormanın kenarından ova aşağıda tek çerçevede açılıyor. Köylerde bir de göknarların 2000 yıl önce Romalılarca dikildiği anlatılıyor. Belgelenmiş bir olgu değil, ama bu hikâyeyi çevrede hâlâ duyarsın.