Surkanya Antik Köyü ve 6. Yüzyıl Şapeli

Halep’in 23 kilometre kuzeybatısında, Sim’an Dağı’nda antik bir yolun hemen güneyinde küçük bir köy kalıntısı. Eskiden burada bir kaynak vardı ve vadiden güneye akan dereyi besliyordu. Bugün ayakta olanlar bir ev kümesi, köyün ortasında 4. yüzyıldan bir kilisenin apsis duvarları, batı kenarda han olarak tanımlanan bir bina ve güney uçta şaşırtıcı ölçüde sağlam kalmış 6. yüzyıl şapeli. Surkanya 2011’de Ölü Şehirler ile birlikte UNESCO listesine girdi.

Nasıl gidilir

Surkanya, 372 tarihli kilisesiyle bilinen Fafertin’in 700 metre kadar güneybatısında, Batuta’nın doğusunda. Fafertin’e giden tali yol buraya da ulaşıyor; şapel modern yolun 100 metre kadar güneyinde. Toplu taşıma yok ve köyde levha yok; sürücünün yeri bilmesi gerekiyor.

Ne kadar sürer

Kırk dakika. Şapel, kilise kalıntısı ve han birbirine yürüme mesafesinde.

Ne görülür

Şapel köyün en iyi korunmuş yapısı. Tek nefli; doğudaki kutsal bölüm nefin güneyine taşıyor ve bu bölümün üstündeki taş çatı hâlâ yerinde. Güneydeki oda çevresindeki yapılardan yüksek ve büyük olasılıkla piramit biçimli ahşap bir çatı taşıyordu. Güney cephesinde pencereleri, kıvrılarak birinden ötekine geçen bir silme bandı birbirine bağlıyor.

Köyün ortasındaki 4. yüzyıl kilisesi tek nefliydi. Ondan geriye yalnız kutsal bölüme açılan zafer kemerinin kapısı ve apsis duvarları kaldı. 5. yüzyılda ana apsisin yanına ikinci bir apsis eklendi; büyük olasılıkla vaftiz için.

Yerleşimin hemen batısındaki 12 metreye 7 metrelik binanın üst duvarları ayakta. Güney cephesindeki kapılarda Hristiyan simgeleri, doğu yanında bir balkonun döşemesi var. İçeride zemin kat iki eşit bölmeye ayrılıyor, beş küçük pencereden ışık alıyor ve duvarlarında adak sütunları ile haçlar görülüyor. Araştırmacılar yapıyı han olarak tanımlıyor.

Bugün ne durumda

Kalıntılar kırsalda, zeytinlik ve taşlık arazinin içinde. Yeni bir hasar raporu bilinmiyor. Kırsalda patlamamış mühimmat bildirilen bir risk: patikadan çıkma ve yerde duran metal parçalara dokunma.

Neyi kaçırma

Şapelin kutsal bölümünün tavanı. Bu köylerde çatıların neredeyse hepsi çöktü; burada ise taş çatı yerinde duruyor ve içeriden bakınca 6. yüzyıl ustalarının örtüyü nasıl kurduğunu görüyorsun.