Tayyibet el-İmam Mozaik Müzesi

Tayyibet el-İmam Müzesi, Hama’nın 18 kilometre kuzeybatısındaki kasabada, 442 yılında döşenmiş bir kilise mozaiğinin üstüne kurulmuş bir koruma binası. Üç nefli Kutsal Şehitler Kilisesi’nin bütün zemini mozaikle kaplı: kent ve kilise tasvirleri, Cennet’in adları yazılı dört nehri, ortada ışık saçan Kuzu. Döşeme 1985’te yol yapımı sırasında tesadüfen ortaya çıktı.

Nasıl gidilir

Tayyibet el-İmam, Hama–Halep yolunun 3 kilometre batısında kalıyor ve müze kasabanın merkezinde. Hama’dan kuzeye çıkan yoldan sapılarak varılıyor. Muhradah ve Şeyzer Kalesi aynı kuşakta, daha batıda.

Mozaik nasıl bulundu

Kasabada yol açılırken 1985’te ortaya çıktı. 1985 ile 1987 arasında Hama Eski Eserler Müdürlüğü ile Fransisken Arkeoloji Enstitüsü, Michele Piccirillo’nun yönetiminde kazdı. Ardından Suriye Eski Eserler Genel Müdürlüğü, İtalyan hükümeti ve Fransisken enstitüsü mozaiğin çevresine koruma binası yaptı. İnşaat 9 ay sürdü ve yaklaşık 13 milyon Suriye lirasına mal oldu; içeriye bilgi panoları ve kilisenin tasarlanmış bir planı kondu.

Döşemede ne görülür

Kitabeye göre döşeme 442’de, Hama piskoposu Domnus zamanında tamamlandı. Yazıtta rahipler Epifanios ve Valens ile bağışçılar Aleksandra, Theodosios ve aileleri anılıyor. Zeminde altı Grekçe yazıt var; üçü kuzey nefte, biri güney nefte.

Doğu kesimde Kudüs ve Beytlehem kentleriyle bir Cennet sahnesi, ortada ışık saçan Kuzu ve bir anka kuşu duruyor. Cennet’in dört nehri adlarıyla yazılmış: Ceyhun, Seyhun, Dicle ve Fırat. Döşemede çok sayıda yapı tasviri var: bazilikalar, haç planlı yapılar, kubbeler, kuleler. İngilizce kaynaklar aralarında Aziz Simeon Bazilikası’nın ve Kalb Lozeh kilisesinin çift kulesinin de bulunduğunu yazıyor. Mozaikli alan 600 metrekareyi buluyor.

Kuzey nefte şehit kalıntılarının iki katırla kiliseye getirilişi anlatılıyor; yanında çobanlık, av ve kuş sahneleri var.

Ne kadar sürer

Bir saat kadar. Döşemeyi baştan sona dolaşmak, yazıtları ve doğu kesimdeki kentleri tek tek bulmak bu süreyi dolduruyor.

Neyi kaçırma

Kuzey nefteki katır sahnesini. Şehitlerin kalıntılarını taşıyan iki katır, kiliseye adını veren adanmışlıkla doğrudan ilgili sahne; doğu kesimdeki kent tasvirleri kadar dikkat çekmiyor.

Bugünkü durum

Müzenin 2024 sonrasında açık olup olmadığı ve ziyaret koşulları kaynaklarda yer almıyor; gitmeden teyit etmek gerekiyor. Kasabadaki, “sallanan” dikdörtgen minaresiyle bilinen İmam Camii 2016 sonunda tamamen yıkıldı.