Tell Aşarne (Tunip)

Tell Aşarne, Hama’nın yaklaşık 35 kilometre kuzeybatısında, Ğab ovasının güney ucunda, Asi kıyısında yükselen 77 hektarlık bir höyük. Buranın Tunç Çağı’nın Tunip kent-devleti olduğu görüşü güçlü ama kesin değil. Tunip; Ebla arşivlerinden Amarna mektuplarına kadar Mısır, Mitanni ve Hitit arasında kalmış bir kent olarak geçiyor. Burada görülen şey ayakta bir kent değil: bir akropol tepesi, çevresindeki toprak setler ve nehir.

Nerede

Höyük, Selhab’ın hemen yakınında, Sukaylabiye ilçesine bağlı Selhab nahiyesinde duruyor. Aynı adı taşıyan Aşarne köyü de höyüğün yanında.

Höyükte ne var

Alanın en yüksek bölümünde akropol yer alıyor. Çevresinde ikincil tepeler ve yüksek toprak setlerle kuşatılmış geniş bir aşağı kent uzanıyor. Kaynaklar kazılan yapıların bugün ne kadarının açıkta kaldığını yazmıyor; höyük tek tek yapılarla değil, bir kentin arazideki biçimiyle okunuyor.

Kim kazdı

Laval Üniversitesi’nden (Quebec) Michel Fortin ile British Columbia Üniversitesi’nden Elizabeth Cooper’ın yönettiği Kanada ekibi alanda 1998’de çalışmaya başladı. 1998, 1999 ve 2002’de kazı yapıldı, 2004’te bir inceleme dönemi geçirildi, 2009 ve 2010’da yeni dönemler açıldı.

Burası gerçekten Tunip mi

Tunip’in yeri uzun süre tartışıldı. Astour 1977’de Tell Hama’yı önerdi, Klengel 1995’te Aşarne’yi. Bugünkü görüş höyükten çıkan seramiklerin petrografik analizine dayanıyor ve Aşarne’yi büyük olasılıkla Tunip sayıyor.

Tunip metinlerde

Tunip, MÖ 2400-2300 arasına tarihlenen Ebla Saray G arşivlerinde Ebla’nın egemenliği altındaki bir kent olarak geçiyor. Mari’den gelmiş en az 530 kişilik bir koloni vardı: Puzur-Aştar önderliğinde 30 tüccar ve işçileri, büyük olasılıkla dağlardan kereste ticareti yapıyordu.

Mısır kayıtlarında kent III. Thutmosis’ten II. Ramses’e kadar anılıyor. Amarna mektuplarında adı beş kez geçiyor; EA 59, “Tunip halkı”nın firavundan yardım isteyen dilekçesi. Amurru kralı Aziru’nun mektuplarında da Tunip var.

Ne kadar sürer

Höyüğü dolaşmak bir saat kadar alıyor. Alanın ziyarete açık olup olmadığı ve höyüğe çıkan yol kaynaklarda yok; yerinde öğrenmek gerekiyor.

Neyi kaçırma

Akropol tepesinden Asi’ye bakmayı. Kent Ğab ovasının güney ağzında, nehrin kıyısında duruyor; Tunip’in neden üç büyük gücün arasında kaldığı bu konumdan kolayca anlaşılıyor.