Tell Karamel

Tell Karamel, Halep’in 25 km kuzeyinde, Kuveyk havzasında bir höyük. Önemini üstteki geç katmanlar değil, dipteki taş yapılar veriyor: burada bulunan dairesel taş kuleler MÖ 10650 ile 9650 arasına tarihleniyor ve bu türün bugüne kadar bilinen en eski örnekleri.

Nerede

Höyük, bugünkü Karamel köyü ile doğudaki Kuveyk Nehri arasında. Zirvesi deniz seviyesinden 444 m yüksekte; neolitik yerleşim onun güneyine uzanıyor ve yaklaşık 20 m daha aşağıda. Burası verimli bir ırmak vadisi ve eskiden beri bir ticaret yolu. Köy ile höyüğün arasından hâlâ bir demiryolu geçiyor ve bu hat neolitik alanı kesiyor.

Burada ne bulundu

1970’lerin sonundaki yüzey araştırması, Çömlekçilik Öncesi Neolitik A’dan Helenistik döneme kadar yerleşim izi buldu. Geç dönemler höyüğün kendisinde. Neolitik evre ise höyüğün güneyine ve güneybatısına yayılan daha geniş bir alanda; üstünü Tunç ve Demir Çağı dolgusu iki buçuk metreye kadar örtmüş. Neolitik yerleşim 190 x 160 m’lik bir alan kaplıyor.

Neden önemli

Kazılardan önce kalıcı yerleşimin ancak tahıl ekimi ve koyun, keçi gibi hayvanların evcilleştirilmesiyle birlikte ortaya çıktığı varsayılıyordu. Karamel’deki taş yapılar bundan daha eski çıktı ve taştan kurulmuş kalıcı yerleşimin ilk kanıtları arasına girdi. Radyokarbon tarihlerine göre yerleşim Türkiye’deki Göbekli Tepe’den de eski.

Tarihler tartışmasız değil. Kazıcılar tabakalanmayla uyuşmayan birkaç örneği kendileri eledi; bazı tarihler başka yerlerdeki benzer evrelere göre fazla eski görünüyor.

Kim kazdı

1999’dan beri Varşova Üniversitesi’nden Ryszard F. Mazurowski ile Halep Müzesi’nden Youssef Kanjou’nun yönettiği ortak Polonya-Suriye ekibi, Polonya Akdeniz Arkeolojisi Merkezi çatısı altında çalıştı. Altı kadar alan araştırıldı, dördü kazıldı; bu, bütün alanın yüzde 2’sinden azı. 2011’den sonra savaş nedeniyle kazılar durdu.

Neyi kaçırma

Demiryolunu. Köy ile höyük arasından geçen hat, bu erken taş kulelerin bulunduğu alanın tam içinden geçiyor. Havadan çekilmiş fotoğrafta bu açıkça görülüyor: bir yanda köy, ortada ray ve yol, öbür yanda yamacında kazı açmasıyla höyük.