Tell Şeyh Hamad (Dur-Katlimmu)

Habur Nehri’nin alt vadisinde, höyüğün eteğine yayılmış geniş bir kazı alanı. Yerleşim Geç Kalkolitik’te başladı; Tunç Çağı’nda Mitanni ülkesinin parçasıydı. Asıl dönüm noktası I. Salmanassar’la geldi: MÖ 1263 ile 1234 arasında hüküm süren kral, Mitanni çöktükten sonra burayı yeni bir Asur eyaletinin merkezi yaptı ve başına kardeşinin oğlunu geçirdi. O yöneticinin unvanı büyük vezir ve Hanigalbat ülkesinin kralıydı.

Nasıl gidilir

Deyrizor’un altmış beş kilometre kuzeydoğusunda, Sur köyünde. Şoförlü araç gerekir; Habur boyunca giden yol kullanılıyor. Kazı evi alanın kenarında; alanın açık olup olmadığını gitmeden önce sor.

Ne kadar sürer

Bir saat on beş dakika. Kazılan bölüm düz ve geniş; höyüğün üstüne çıkmak yirmi dakika daha alıyor ve alanın planı ancak oradan okunuyor.

Ne görülür

Alanın merkezinde, Kırmızı Ev diye anılan büyük Yeni Asur konutu var; kerpiç duvarları koruma sıvasıyla kaplanmış ve oda düzeni yerde okunuyor. Arkada höyük yükseliyor. Kazılar 1978 ile 2010 arasında Hartmut Kühne yönetiminde 32 sezon sürdü; ondan çok önce, 1878’de Hormuzd Rassam birkaç sondaj açıp bir stel parçası götürmüştü. 2020 Temmuz’unda bir Fransız ekip yeniden kazdı.

Neyi kaçırma

Buradan çıkan tabletlerin tarihi. Alanda 550 Akkadca çivi yazılı ve 40 Aramice metin bulundu. Bir bölümü MÖ 604 ile 599 arasına tarihleniyor — yani Ninova, Harran ve Kargamış düştükten, imparatorluk bittikten sonra. Katipler hâlâ Asur takvimiyle yazıyordu. Bu tabletler, artık var olmayan bir devletin taşrada kaç yıl daha idare etmeye devam ettiğinin tek kaydı.