Konstantin ve Helena Katedrali

Yabrud’un tam ortasında duruyor ve iki devri üst üste taşıyor. Yapının yeri önce bir Aramî tapınağıydı — güneş tanrısı Baal Şamin’e adanmıştı ve MÖ 1. binyıla iniyor. Roma döneminde tapınak Jüpiter Yabrudis adıyla çalışmayı sürdürdü. Gelenek dönüşümü 326 yılına koyuyor: Kudüs’ten Roma’ya dönerken Yabrud’dan geçen imparatoriçe Helena’nın buyruğuyla tapınak kiliseye çevrildi. Kilise bu yüzden Suriye’nin en eskilerinden sayılıyor.

Nasıl gidilir

Nebek’ten güneye 10 kilometre, yirmi beş dakika. Şam’dan doğrudan 80 kilometre. Katedral kasabanın merkezinde; çan kulesi ile saat kulesi sokağın iki ucundan da görünüyor, araç aşağıda bırakılıyor.

Ne kadar sürer

Kırk dakika. Ayin saatlerinin dışında girilebiliyor.

Ne görülür

Önce dışarıda dur ve kuzey duvarına bak: alt sıralardaki iri, düzgün kesilmiş bloklar kiliseden değil, tapınaktan. Üstüne oturtulan yapı bazilika planlı. Ana kapı ahşap ve onarılmış; sağ üstünde buğday başakları ile üzüm salkımlarının çevrelediği bir kadeh, solunda haç, dikenli taç, merdiven ve üç çivi oyulmuş. Kapının altındaki yazı yenilendiği yılı veriyor: 1927.

İçeride

Zemin mermer, tavan yüksek ve düz; pencereler tavanın hemen altında. Ahşap minber sarmal bir merdivenle çıkılıyor ve yarım daire cephesinde 11 eski ikona sıralı. Kutsal bölüme üç mermer basamakla çıkılıyor; önündeki mermer ikonostas dokuz açıklıklı. Alt sırada kapıların üstünde dokuz büyük ikona var, biri Konstantin ile Helena’yı gösteriyor. Üst sırada 35 orta boy ikona, ortasında Mesih. Bir bölümü 18. ve 19. yüzyıldan.

Neyi kaçırma

Kasabanın öteki ünü kilisede değil, kayalarda. Yabrud’un dışındaki İskafta mağarasında 1930’da yapılan kazı, Levant’ın Paleolitik dönemine ait bir taş alet geleneğini ortaya çıkardı ve o gelenek bugün kasabanın adıyla anılıyor. Mağaraya gitmeden önce yolun açık olup olmadığını Yabrud’da sor.

Bugünkü hâli

Yabrud 2014 baharında cephe hattıydı ve kasaba el değiştirdi. Katedral ayakta ve ibadete açık; çevresindeki sokaklarda onarım izleri görünüyor. Kasabanın nüfusu 2004 sayımında 25 bin dolayındaydı.