Nebek

Kalamun’un merkezi burası. Şam’ı Humus’a bağlayan yol Nebek’ten geçiyor; kasaba 1255 metrede, dağ ile çölün birbirine değdiği hatta kurulmuş. Adı ortaçağ kaynaklarında var: İbn Cübeyr suyu bol, tarlaları geniş bir yer diye anlatmış, Yakut el-Hamevî yazın soğuk akan bir kaynaktan söz etmiş. Bugün buraya gelinmesinin sebebi doğudaki yamaçta duran manastır.

Nereden başlamalı

Deyr Mar Musa’dan. Kasabanın doğusunda, çöl vadisinin yamacında duruyor; otoparktan sonra 350 basamak var ve kilisenin duvarlarında 11. ve 12. yüzyıl freskleri saklanıyor. Manastır ziyaretçi kabul ediyor ama gitmeden haber verilmesini istiyor. Telefonu Nebek’ten çıkmadan et, yolda hat çekmiyor.

Şehirde

Nebek’in kendisi anıt listesi değil. Çarşısı, fırınları ve bölgenin ulaşım düğümü olan otogarı var; Kalamun köylerine buradan dağılınıyor. Nüfusu 2004 sayımında 32 bin görünüyordu. Kasaba 19. yüzyılda Sünni Müslümanlarla Süryani Katolik ve Rum Katolik Hristiyanların bir arada yaşadığı bir yerdi ve bu karışım Kalamun’un her köyünde başka oranda tekrarlanıyor.

Çevresinde

Kuzeye 10 kilometre Deyr Atiye: kuyudan su çeken yel değirmenleri ve mate içme alışkanlığı orada. Yirmi kilometre kuzeyde Kara var, kasabanın dışında da Deyr Mar Yakub. Güneye 10 kilometre Yabrud: katedralin duvarında kiliseden önceki tapınağın taşları duruyor. Kırk kilometre güneybatıda Malula ile Cubbadin; Batı Aramîcesinin bugün hâlâ konuşulduğu iki köy bunlar.

Güvenlik ve erişim

Kalamun 2013 ile 2017 arasında çatışma bölgesiydi. Bugün Şam-Humus yolu işliyor ve kasabalar yerleşik, ama yol üstünde kontrol noktaları var. Pasaportunu ve giriş damganı elinin altında tut; kontrol noktasında, askerî tesiste ve resmî binada fotoğraf çekme. Köy yollarının hangisinin açık olduğu haftadan haftaya değişiyor, çıkmadan önce Nebek’te sor. Bu sayfa bir yerin ne olduğunu anlatıyor, o yerin bugün güvenli olduğunu söylemiyor; ülkenin tamamı için geçerli resmî uyarılar duruyor.

Ne zaman gidilir

Nisan-Haziran ile Eylül-Ekim. Bu yükseklikte yaz gündüzleri sıcak, akşamlar serin; kışın kar yağıyor ve dağ yolları kapanabiliyor. Mar Musa’nın basamakları yaz öğleninde gölgesiz kalıyor, tırmanışı sabaha ya da ikindiye al.

Nasıl gidilir

Şam’dan kuzeye 85 kilometre, yaklaşık bir saat yirmi dakika. Humus’tan güneye 82 kilometre, bir saat. Şehirlerarası otobüsler iki yönde de Nebek’e uğruyor. Köylere dağılmak içinse araç gerekiyor: Kara, Deyr Atiye ve Yabrud arasında düzenli hat yok.