Zalabiye

Fırat’ın sol kıyısında, bazalt çıkıntılarının nehri daralttığı boğazın hemen yanında bir kale kalıntısı. Yerin adı el-Hanuka, yani boğan. Üç kilometre yukarıda, karşı kıyıda Halabiye duruyor; ikisi aynı geçidin iki ucunu tutuyordu. Zalabiye 3. yüzyılda, Palmira’nın gücü Fırat’a uzandığı kısa dönemde kuruldu; surları sonra İmparator Justinianus döneminde, 527 ile 565 arasında yenilendi.

Nasıl gidilir

Deyrizor’un 45 kilometre kuzeybatısında. Halabiye karşı kıyıda kaldığı için oradan yürüyerek geçilmiyor; Zalabiye’ye sol kıyı yolundan ayrı bir sapakla gidiliyor. Şoförlü araç gerekir; son bölüm topraktır. Sürücüye iki kaleyi aynı gün gezmek istediğini söyle, ikisi arasındaki dolaşma yolunu o bilir.

Ne kadar sürer

Kırk beş dakika. Ayakta kalan yapı bir tarafla sınırlı, yürüyerek dolaşılıyor.

Ne görülür

Bugün ayakta olan tek şey doğu suru: sekiz kule ve bir kapı. Kale dikdörtgen planlıydı ve dört yanı kare kulelerle çevriliydi, ama harç zayıftı; depremler, Fırat’ın kıyıyı yemesi ve taşların demiryolu balastı diye sökülmesi gerisini götürdü. Surun kuzey ve doğusunda, dışarıda kalan mahallelerin izleri yer yer okunuyor.

Neyi kaçırma

Bir kilometre yukarıdaki bent ve kanal. Fırat’a burada bir bent yapılmış, sağ kıyıya da bir çevirme kanalı açılmıştı; kanalın 1. yüzyıldan, hatta Geç Tunç Çağı’ndan kalma olduğu düşünülüyor ve Araplar ona Semiramis’in kanalı adını vermişti. Bir de bilmen gereken bir şey var: planlanan Halabiye Barajı’nın gölü buraya kadar geliyor. Suriye hükümeti, UNDP ve UNESCO’yla birlikte etkiyi sınırlamak için çalışıyor.