Zehravi Sarayı (Humus Halk Gelenekleri Müzesi)

Zehravi Sarayı, Humus eski şehrinde ayakta kalmış bir Memlûk konağı ve 20. yüzyıldan beri şehrin halk gelenekleri müzesi. Siyah bazalt duvarların çevirdiği avlunun bir yanını istiridye kabuğu biçiminde yarım kubbeli büyük bir eyvan kaplıyor; karşı duvarda karşılıklı iki aslan kabartması var. Humus’ta bu çağdan kalan başka bir saray yapısı yok.

Kimin konağıydı

Kuruluş kitabesi hicri 661 yılını, yani 1262-1263’ü veriyor. Yaptıran Ali bin Ebi’l-Fazl el-Ezherî, Memlûk sultanı Baybars’ın emirlerinden biri. Karşı duvardaki iki aslan Baybars’ın simgesi; konak sahibi kime bağlı olduğunu taşa böyle yazdırmış. Yapı sonraki dönemde Dârü’n-Niyâbe, yani şehrin yönetim merkezi oldu. Osmanlı döneminde güney bölümüne ekler yapıldı. Bugünkü adı, binada uzun süre oturan Humuslu Zehravi ailesinden geliyor.

Avluda ne görülür

Eyvan basamaklarla yükselen bir terasın üstünde duruyor. Yarım kubbe istiridye kabuğu gibi dilim dilim açılıyor, alt kenarı küçük nişlerle süslü. Kapı ve pencere çerçevelerinde siyah ve beyaz taş sıra sıra dönüyor; bu ikili Humus işçiliğinin imzası. Aslan kabartması eyvanın tam karşısındaki duvarda. Arapça kaynaklar sarayın altında Bizans dönemine ait mezarlar bulunduğunu da yazıyor; ziyaretçinin bunları görüp göremeyeceği belli değil.

Müze bugün açık mı

Konak 20. yüzyılda Humus Halk Gelenekleri Müzesi’ne dönüştürüldü. Abdülaziz er-Rifaî müzeyi 25 yıl yönetti; 2006’da biten görevi boyunca yapı eski dokusu korunarak onarıldı. İç savaşta saray da zarar gördü. Müzenin bugün açık olup olmadığı, saatleri ve giriş ücreti hakkında güncel ve güvenilir bir kaynak bulamadık; gitmeden önce yerinde sormak gerekiyor.

Nasıl gidilir

Saray Bab Tedmur mahallesinde, Hamidiye’nin sınırında. Ümmü’z-Zünnar Kilisesi yaklaşık 150 metre ötede, iki yapı aynı yürüyüşe sığıyor. Eski şehrin sokakları dar; Hamidiye Caddesi’nden yürüyerek gelmek en kolayı.