Halep’te yarım gün: Aziziye’den Midan’a Ermeni kiliseleri

Halep’in Ermeni cemaati şehrin dört ayrı mahallesine dağılmış ve bu yürüyüş onları tek hatta bağlıyor: Aziziye’den Cdeyde’ye, oradan Süleymaniye ve Midan’a, 2600 metre, dört durak. Üçü kilise, dördüncüsü 1652’de kurulmuş bir Osmanlı vakfı. Ortada 1750 metrelik bir bölüm var. Yürünüyor, ama yirmi dakika sürüyor ve isteyen o parçayı taksiyle geçiyor. Gün bu yüzden karışık: iki uç yürüyerek, ortası tercihe bağlı.

Yol

Aziziye’den başla. Emmanuel Kilisesi Abbara Meydanı’nın kuzeyinde, sokak dokusunun içinde; koyu kahverengi taşı ve ahşap beşik çatısıyla ayırt ediliyor. Yapı 1923’te bitti, cemaat ise 1852’den beri Halep’te. Oradan doğuya 510 metre yürü, Cdeyde meydanına: İbşir Paşa Vakfı meydanın kuzey kenarındaki sokakların içinde, ve Beyt Acıkbaş’ın kapısından çıkıp sokağı izlersen zaten içindesin. Sonraki bölüm 1750 metre, kuzeydoğuya, Süleymaniye mahallesine. Şehitler Kilisesi’ni çan kulesinden değil, yan cephedeki büyük yuvarlak kemerli pencerelerden tanıyorsun. Son durak 300 metre kuzeyde, Midan’da: Kutsal Üçleme sokaktan yuvarlak gövdesi ve pembe çatısıyla seçiliyor.

Zamanlama

09:30’da Aziziye’de ol. Üç kilise de çalışan cemaat kilisesi ve ayin saatleri dışında kapı görevliye bağlı; sabah birini bulmak kolay. Pazar günü gelirsen ayine denk gelirsin — bu iyi de olabilir, ama içeriyi gezmek için değil. İbşir Paşa’ya öğleden önce gir: kahvehane salonunun kafesli pencereli taş cephesi sabah ışığında derinleşiyor. Orta bölümü öğle sıcağına denk getirme; yazın o 1750 metre gölgesiz. Midan’ı sona bırak, çünkü avludaki okul öğleden sonra boşalıyor ve kilisenin yuvarlak gövdesini kalabalıksız görüyorsun.

Dikkat

Kiliselerin ikisi Protestan ve içleri bilerek sade: ikona yok, ikonostasis yok. Süsleme aramak yerine yapıyı okumaya bak. Ayin sırasında fotoğraf çekme, girişte sor. Cdeyde ile Süleymaniye arasındaki bölüm ana caddelerden geçiyor ve trafik yoğun, yaya geçidini kullan. Vakıf külliyesi savaşta hasar gördü, onarım sürüyor ve hangi bölümün açık olduğu değişiyor. Bu güzergâhta 1965’te açılmış iki kiliseden fazlası var: 1852’den bugüne uzanan bir yerleşme tarihi. Sormaya açık ol, cemaat anlatmayı seviyor.