Ariha kirazı

Ariha, İdlib’in güneyinde, Cebel ez-Zaviye’nin kuzey eteğinde bir kasaba ve kirazıyla tanınıyor. Kiraz buraya 1950’lerin başında girdi, 1970’lerde yayıldı ve bugün kasabanın bir numaralı ağacı. Nisanda beyaz çiçek açıyor, mayısta ağaçlar kızarıyor, toplama mayıs sonundan hazirana sürüyor.

Neden Ariha’da yetişiyor

eSyria’nın 2010’da konuştuğu Arihalı bir zirai mühendise göre şartları dağ veriyor: soğuk kış, ılık bahar ve çiçeklenme vaktinde don olmaması. Toprak havalanan, beyaz ve nemli; yıllık yağış 450 ile 500 mm arasında.

Mahlep anacı

Kiraz fidanları mahlep anacına aşılanıyor, çünkü mahlep kuraklığa ve böceğe dayanıklı. Yani Ariha bahçelerinde kiraz dalı mahlep kökünün üstünde büyüyor. Bu, kasabayı sitedeki mahlep kaydına doğrudan bağlıyor. Mahlebin kendisi de burada satılıyor: yeşilken taze ya da güneşte kurutulup sopayla dövülerek sapından ayrılmış hâlde.

Hangi çeşitler var

• Baladi: en eski çeşit; küçük, rengi koyu kırmızıdan turuncuya.
• Ebu Hazz: turuncu, boyunca siyah bir çizgi taşıyor; geç çiçek açıyor, en verimli çeşit ve yerel pazarın gözdesi.
• Ebu Nokta: erkenci ve kırmızı, ucunda bir iz var.
• Vişne: küçük, siyah ve ekşi; reçele, dondurmaya ve yemeğe giden sanayi çeşidi.
• Talyani ve Firavuni: iri ve siyah, kayısı boyunda; ihracat için yetiştiriliyor.

Ne kadar üretiliyor

Ariha zirai dairesinin 2008 verisine göre kiraz bahçeleri yaklaşık 5500 hektarı kaplıyordu ve üretim 16800 tondu. Ürünün %10’u yerelde tüketiliyor, gerisi başka illere ve yurt dışına, Türkiye’ye ve Körfez’e gidiyordu. Bu rakamlar savaş öncesine ait; bugünkü alan ve üretim için güncel bir sayı bulamadık. Aynı kaynak iki sorunu da sayıyor: kuraklık ve gövde kurdu.

Nerede ve ne zaman yenir

Mayıs sonu ile haziran arasında, Ariha’da ve Cebel ez-Zaviye köylerinde. Kiraz sapından kesilerek toplanıyor ve kasabadaki kiraz pazarına iniyor; mevsimde Erbain Dağı yolunda da satılıyor. Nisanda gelen ziyaretçi meyveyi değil, beyaza kesen bahçeleri görüyor.