Heytaliye

Heytaliye üç malzemeden ibaret: süt, nişasta ve şeker. Kaynatılıp koyulaştırılıyor, kaba dökülüyor ve soğutulup yeniliyor. Bölgede el-Mahlaya adıyla da anılıyor. Basit görünmesi aldatıcı değil — asıl mesele kıvam: kaşığı tutacak kadar sıkı, ağızda dağılacak kadar yumuşak olması gerekiyor.

Adı nereden geliyor

Ad, klasik kaynaklarda Heyâtile — Batı dillerinde Hephthalites — diye anılan bir topluluğa bağlanıyor. Bunlar 5. ve 6. yüzyıllarda Orta Asya’da geniş bir siyasî yapı kurdu ve Sasanîlerle çatıştı; 6. yüzyılda bölgesel güçler karşısında dağıldılar. Tatlının adının o taraftan gelmesi tesadüf sayılmıyor.

Şam’a gelişi

Rivayete göre tatlı, 7. yüzyıl sonunda Horasan ve çevresindeki fetihlerin ardından Meşrik’e taşındı. Anlatı adı Emevî komutanı Mühelleb bin Ebî Sufra’ya da bağlıyor: Umanlı Ezdî bir komutan olan Mühelleb’in tatlıyı Şam’da halife Yezid bin Muaviye’ye ikram ettiği, beğenildiği ve saray çevresinden bölgeye yayıldığı söyleniyor. Muhallebiye adının buradan geldiği de aynı rivayetin parçası. Bunlar tarih kaydı değil, geleneğin taşıdığı anlatı.

Nasıl yenir

Soğuk. Üstüne dövülmüş fıstık, tarçın ya da gül suyu geliyor; kimi yerde hindistan cevizi rendesi de var. Tatlıcılarda kâsede satılıyor ve evde de sık yapılıyor. Sıcak yenen bir tatlı değil, bu yüzden yaz akşamlarında öne çıkıyor.