Kaştaliyye

Soğuk servis edilen iki katlı bir tatlı. Altta sütle kaynatılıp tepsiye dökülen irmik pudingi, üstünde kaymak katı, en üstte dövülmüş Halep fıstığı ve şerbet. Suriye Arapçasında adı kaştaliyye; aynı tabak Lübnan’da ayaliy Lübnan, yani Lübnan geceleri diye geçiyor.

İki kat nasıl kuruluyor

Alt kat irmikle süt. Karıştırıla karıştırıla kaynatılıyor, bazı tariflerde içine Arap zamkı giriyor, sonra tepsiye dökülüp soğumaya bırakılıyor. Puding tutunca üstüne kaymak yayılıyor. En üste dövülmüş fıstık ve bal ya da katr şerbeti geliyor, kimi tepside kurutulmuş gül yaprağı da duruyor. Kokuyu portakal çiçeği ve gül suyu veriyor.

Neden iki adı var

Kaynaklar ayrımı açıkça yazıyor. Suriye Arapçasında kaymakla ve nişastayla kurulan, üstüne şerbet ve fıstık dökülen bu tatlının adı kaştaliyye. Lübnan’da aynı tabak ayaliy Lübnan ya da ayaliy Beyrut. İki ad aynı şeyi anlatıyor ve hangisinin önce çıktığını söyleyen bir kayıt yok; tatlıyı Şam’ın icadı diye anlatmak da aynı ölçüde dayanaksız. Şam tatlıcısında kaştaliyye demek yeterli.

Nerede yenir

Tatlıcının soğuk vitrininde tepsiden kesilerek satılıyor, kâseyle de veriliyor. Ama ev tarafı daha güçlü: yazın misafir bekleyen ev sabahtan yapıp buzdolabına koyuyor. Sıcak servis edilmiyor. Ilımış kaştaliyyenin kaymağı akıyor ve iki kat birbirine karışıyor.

Neyle karıştırılmaz

Muhallebi tek kat ve sütle nişastadan; kaştaliyyenin altı irmikli, üstü kaymaklı. Heytaliyenin ise katı yok, kâsede karışık duruyor. Ayırt etmenin en kolay yolu kaşığa bakmak — kaşık iki ayrı katmanı birden alıyorsa kaştaliyye.