Kozla Ekmeği (Milâdî ekmeği)

Kozla ekmeği, Lazkiye ve Tartus kırsalında yılda bir gün, Doğu takvimiyle yılbaşı sayılan Kozla’da (13-14 Ocak) pişen tandır ekmeği. Hamuruna baharat ve öğütülmüş kırmızı biber giriyor, tandıra girmeden önce zeytinyağıyla yoğruluyor, susam ve çörekotu alıyor. Milâdî ekmeği, muşavvaş ya da fatir diye de anılıyor.

Kozla ne

Sahil köylerinde eski takvimle yeni yılın başı. SANA’nın aktardığı dil araştırmalarına göre ad Asurca ‘kozel’ sözünden, yani ateşin parlamasından geliyor. Gün küçük bir ateş yakılarak, türküler söylenerek ve ateşin üstünden atlanarak kutlanıyor. Lazkiye kırsalındaki Sidre köyünden Siham Menna SANA’ya o günün sofrasını anlattı: kesilen hayvanlar, kubeybat, zelebiye, fetayir ve zeytinyağıyla yağlanmış Kozla ekmeği.

Nasıl yapılıyor

O sabah kadınlar tam buğday ununu yoğurup mayaya bırakıyor, içine baharat ve öğütülmüş kırmızı biber katıyor. Tandır ısınınca hamur zeytinyağıyla yeniden yoğruluyor, susam ve çörekotu ekleniyor ve hamur tandırın iç duvarına yapıştırılıyor. Tartus kırsalından anlatılan bir sürümde açılan hamur tandıra girmeden yağlanıyor.

Tennur ekmeğinden farkı

Fırın aynı, un da tam buğday. Fark hamurun içinde ve takvimde: biber, susam, çörekotu ve zeytinyağı her gün pişen sade somuna girmiyor, bu ekmek de yılın başka bir gününde pişmiyor. Tartus kırsalındaki köylüler Snack Syrian’a dükkândan alınan beyaz unun bu ekmeğe uymadığını söyledi.

Sofrada neyle

Kozla ateşinde közlenen kırmızı etle, sıcak sıcak. Yanına kubeybat, fetayir ve kibbe geliyor. Snack Syrian’ın köylerden aktardığına göre son yıllarda pahalılık ve ulaşım sıkıntısı yüzünden o gün hem ekmek hem et kısılıyor.

Gezgin nerede görür

Kozla evde kutlanan bir gün ve ekmek o sabah evin tandırında pişiyor. Görmek için 13-14 Ocak’ta Lazkiye ya da Tartus kırsalında bir köy evinde konuk olmak gerekiyor.