Kusaybe (susam küspesi tatlısı)

Kusaybe, kabuklu susamın kavrulup öğütülmesi ve su ile tuzla yoğrulmasıyla elde edilen koyu kahverengi, hamur kıvamında bir tatlı. Sirec denen susam yağının yan ürünü: yoğurma yağı ayırıyor, yağ ayrı satılıyor, bir kısmı hamurda bırakılıyor. Tadında hafif, hoşa giden bir acılık var. Lazkiye’de Ramazan’la özdeşleşmiş, iftardan sonra tatlı olarak yeniyor.

Nasıl yapılıyor

Lazkiye ve Tartus’ta çıkan el-Vahde gazetesi usulü 2022’de anlattı: susam iyice kavruluyor ve öğütülüyor, sonra belli ölçüde su ve tuzla yoğruluyor. Sirec yağını ayıran bu işlem. Hamur yumuşak kalsın diye yağın bir kısmı içinde bırakılıyor. Kusaybe bu yüzden tahin ve helva imalathanelerinden çıkıyor.

Tahin helvasından farkı

İkisi de susamdan. Tahin helvası kabuğu soyulmuş susamdan yapılıyor, kusaybe kabuklu susamdan; kusaybede yağın büyük kısmı da sirec olarak ayrılıyor.

Nasıl yenir

Tek başına değil; helva, hurma ya da kuru incirle birlikte. El-Vahde, Lazkiye’nin bu üründe öteki şehirlerden ayrıldığını yazıyor. Aynı yazıya göre Ramazan’ın sonuna doğru sirec yağına talep bayram tatlıları için artıyor.

İdlib’de kış arabalarında

Enab Baladi 2024’te İdlib’de kışın seyyar tatlı arabalarında helva, sahlep, muşabbak ve avamenin yanında kusaybe satıldığını yazdı. Orada eski tatlılardan sayılıyor ve alıcıları çoğunlukla yaşlılar. Boğaz ve bronş iltihabına iyi geldiğine inanılıyor; kaynaklar bunu tıbbi bir bulgu olarak değil, halk inancı olarak aktarıyor. İdlib’in ebu hadid denen susam tatlısı ise ayrı bir şey.

Başka nerede var

Arapça Vikipedi aynı ürünün Filistin’de el-Halil’de ve Mısır’da Reşid’de ‘kusbe’ adıyla bilindiğini yazıyor. Yani Suriye’ye özgü değil, ama Suriye’de adı Lazkiye’yle anılıyor.