Tumiye: sarımsak sosu
Izgara tavuğun yanında gelen o beyaz macun sos. Sarımsak, tuz, yağ ve limon; yumurta yok, kıvamı sarımsakla yağın birbirini tutmasından geliyor.
- Nerede yenir
- Izgara tavukçularda ve sandviççilerde, tabağın kenarında; patates kızartması ve enginarın yanında da veriliyor.
- Fiyat
- Genellikle tabağın yanında geliyor; ayrı kâse isterken fiyatını sor
- Ne zaman yenir
- Öğle ve akşam, ızgaranın yanında
Suriye’de ızgara tavuk ısmarladığında tabağın kenarında beyaz, koyu bir macun geliyor. Adı tumiye ya da kısaca tum — sarımsak demek. Sos Levant mutfağının ortak parçası ve Provence’ın aiolisine benziyor, ama içinde yumurta yok.
Neyden yapılıyor
En yalın hâli üç malzeme: taze sarımsak, tuz ve nötr bir yağ. Sarımsak macun olana kadar eziliyor, yağ ince bir şerit hâlinde ekleniyor ve karışım tutana kadar çırpılıyor; limon suyu çoğu zaman bu tutmayı kolaylaştırmak için giriyor. Geleneksel yolu ahşap havan; bugün çoğu mutfak makine kullanıyor. Zeytinyağıyla da yapılıyor.
Adının başka biçimleri
Arapçada sos için birkaç ad dolaşıyor: salsat tum, tumiye ve müsevveme. Oryantalist Reinhart Dozy 1881 tarihli Arapça sözlüklere ek çalışmasında müsevveme’yi “sarımsak ve peynirden yapılan beyaz sos” diye tarif ediyor. Lübnan’da nane eklenen bir sürümü var ve ona zeyt ve tum deniyor.
Neyin yanında yenir
En çok tavukla: ızgara tavuk, şiş tavuk ve tavuklu sandviçler. Patates kızartmasına ve enginara da geliyor; pratikte hemen her etin yanında duruyor. Yumurta içermediği için et dışı bir sofrada da kullanılabiliyor.
Uyarı
Sos göründüğünden güçlü. Bir kaşık dolusu değil, ucundan almak yeterli; sarımsak çiğ ve tadı saatlerce kalıyor. Yanında turşu ve ekmek varsa dengeyi onlar kuruyor.
İpuçları
- Ucundan al; sarımsak çiğ ve tadı uzun sürüyor
- Yumurta yok; kıvam sarımsakla yağın tutmasından geliyor
- Ayrı kâse istiyorsan söyle, çoğu yerde ücretli
- Sulanmış ya da ayrışmış bir sos tazeliğini kaybetmiş demektir
Şeffaflık
- Seçim kriteri
- Bölümde iki tür kayıt var: yemeğin kendisi ve onu yediğin yer. İkisi de elle seçildi ve yazıldı; sıralama satılmıyor, sponsorlu kayıt yok. Fiyat aralığı kesin bilinmiyorsa öyle yazılır. Alkol servisi olan yerler bu siteye hiç alınmıyor.
- Bilgiler şu tarihte doğrulandı
- Eylül 2026
- Son güncelleme
- 15 Eylül 2026