Abdullah Paşa el-Azm Medresesi

Sur içinde, Hayyatin Çarşısı’na on adım uzaklıkta bir sokak kapısı. Kapı çarşı kalabalığının içinde kolayca gözden kaçıyor; yapı avluya girince başlıyor — ortada fıskiye, çevresinde siyah bazalt ile açık kireçtaşının sıra sıra dizildiği iki kat revak. Medreseyi 1779’da Azm ailesinden Abdullah Paşa el-Azm yaptırdı.

Kim yaptırdı

Azm ailesi Şam’a on sekizinci yüzyıl boyunca vali üretti; Abdullah Paşa onlardan biri. Medreseyi kurduktan sonra 1794’te Halep valiliğine, oradan Şam valiliğine geçti ve 1807’ye kadar orada kaldı. Yapı bu yüzden bir valinin eseri değil, vali olacak birinin eseri.

Ne görülür

Avlu kare ve kapalı, sokağın sesi kapıda kesiliyor. Alt ve üst revakın kemerleri almaşık örgülü, üst galerinin önünde ahşap tornalı korkuluk var. Üçüncü kat sonradan eklenmiş ve modern: taşın dokusu orada değişiyor, bir bakışta ayırt ediliyor. Avlunun güney yanındaki küçük mescit hâlâ namaza açık, kapısının önünde ayakkabılar duruyor.

Sokak kapısının üstündeki taçkapı bu yapının en işlenmiş parçası. Üç satırlık kitabe yeşil zemine kazılı, iki yanında yıldız biçimli çerçeveler ve taş rozetler var; kitabede yapım yılı hicrî takvimle yazılı, karşılığı 1779.

Ne kadar sürer

20 dakika. Medrese olarak çalışması bitti, bir dönem avluda antikacı dükkânı vardı; bugün gezilecek olan avlu, revak ve mescit. Hayyatin Hanı ile Nureddin Hamamı aynı yapı adasında, Azm Sarayı yüz metre doğuda — dördü tek yürüyüşe sığıyor.

Neyi kaçırma

Terasa çıkmak mümkünse Emevî Camii oradan görünüyor; iki yapının arası iki yüz metre kadar. Kapıyı açan görevliye sormak gerekiyor ve her gün olmuyor, ama çıkıldığında eski şehrin damları aradaki bütün mesafeyi kapatıyor.