Küçkün el-Mansuri Türbesi

Salihiye’nin Afif kesiminde, apartmanların arasında kalmış kesme taştan bir Memlûk türbesi. Emir Seyfi Küçkün bin Abdullah için yapıldı; emir 722’de, yani 1322’de öldü ve buraya gömüldü. Yapının en değerli parçası kuzey duvarı: iki pencere ile bir kapının üstünü dolaşan, üç taş sırasına yayılmış tarihli bir vakıf kitabesi. Bugün geriye kubbeli tek bir oda ile vâkıfın kabri kalmış.

Kim yaptırdı, ne zaman

Salihiye tarihçisi İbn Tulun, el-Kalaid el-Cevheriyye adlı eserinde türbenin Han es-Sebil’in güneyinde olduğunu, 712’de, yani 1312’de yaptırıldığını ve büyük bir kubbesi bulunduğunu yazıyor. Kuzey duvardaki kitabe 722 tarihini taşıyor; bu tarih emirin ölüm yılına denk geliyor. Adı kaynaklarda iki biçimde geçiyor. Şam Evkaf Müdürlüğü onu el-Meliki en-Nasıri diye kaydediyor. Ross Burns’ün Monuments of Syria rehberine dayanan Commons künyesi ise el-Mansuri diyor ve yapıya 1322 tarihini veriyor.

Kitabe ne anlatıyor

Kitabe türbenin geçimini sağlayacak gelirleri tek tek sayıyor. Cüneynet el-Miski’deki bir bağ, Şam’daki bir kayseriyye, yani kapalı çarşı binası, bitişikteki bir kat ve Han Kasr Haccac’taki yedi kıratlık hisse türbeye vakfedilmiş. Metin komşu Reyhaniyye Medresesi’ni de anıyor. Yani kitabe yalnızca bir bağış belgesi değil; türbenin 14. yüzyılda hangi yapıların arasında durduğunu da kaydediyor.

Ne görülür

Plan, Eyyûbî ve Memlûk türbelerinin alışılmış düzeninde. Bugün ayakta olan, tavanının ortasında tek kabuklu bir kubbe taşıyan dikdörtgen bir oda. Mescit olarak kullanıldı ve vâkıfın kabri içinde. Alan 83 metrekare, duvarlar taş. Evkaf, yapının bir zamanlar Yezid kanalına ve aşağıdaki şehre baktığını yazıyor; bugün önünü apartmanlar kapatıyor.

Commons’taki 2008 karelerinde sokak cephesi iri kesme taştan; parmaklıklı bir pencere ve çift kanatlı ahşap bir kapı görünüyor. Kubbe, kemerli nişleri olan beyaz bir kasnağın üstünde, duvarın arkasından yükseliyor. Aynı serideki bir karede kitabe, parmaklıklı pencerenin üstünde üç sıra hâlinde okunabiliyor.

Nasıl gidilir, ne kadar sürer

Türbe Salihiye’nin Afif kesiminde, Muhammed Adnan es-Sabbağ okulunun karşısında. Afif Camii aynı sokakta 75 metre kadar doğuda. Burns’ün 2009 tarihli tarifi, Fransız Büyükelçiliği’nin yanından yokuşu çıkan yolu veriyor. Emetüllatif Türbesi ve Kubbet Reyhan 40 metre içinde; burası Medreseler Sokağı’nın güney ucu. Türbenin kendisi için on beş dakika yeter. Elimizdeki en yeni tarihli izler 2008 fotoğrafları ile Evkaf’ın 2012 sayfası. Bugünkü durum ve ziyaret saati doğrulanmadı.

Neyi kaçırma

Kitabenin tamamı. Üç taş sırası iki pencere ile kapının üstünden geçerek duvar boyunca uzanıyor. Yakından bakınca parça parça görünüyor; karşı kaldırımdan bakınca tek bir metin olarak okunuyor. Türbenin bir bağdan, bir çarşı binasından ve bir handaki hisseden geçindiğini söyleyen belge bu duvarın kendisi.