Suk Saruca’nın içinden: Cevdet el-Hâşimî Lisesi’nden İbnü’l-Mukaddem Türbesi’ne

Surun kuzeybatısında, Saruca mahallesini batıdan doğuya kesen 2700 metrelik bir yürüyüş, altı durak. Osmanlı yüzyıllarında burası devlet adamlarının ve büyük ailelerin mahallesiydi. Hat mahallenin kenarından değil içinden geçiyor ve yapıların yaşları birbirinden çok uzak: 1201’de ölen bir Eyyûbî emirinin türbesi, 1342’de ölen ve mahalleye adını veren Emir Saruca’ya bağlanan bir hamam, ilk hâli 1895’te kurulup bugünkü binası 1985’te yapılan deri çarşısı ve Şam’ın ilk resmî lisesi. Arada cumbalı ahşap evlerin sokakları ve şehrin en bilinen mezarlığı var.

Yol

Cevdet el-Hâşimî Lisesi’nden başla. Okul Saruca ile Hicaz arasında, caddeden içeride bahçeli bir parselin üstünde. Çalışan bir lise olduğu için bina bahçe kapısından ve sokaktan görülüyor. Buradan doğuya, Suk Saruca’ya yürü: 700 metreye yakın bir yolun sonunda iki yanı dükkân çarşı sokağına giriyorsun. Ara sokaklara sap, cumbalı evler orada. Verd Hamamı çok yakın, 80 metre kadar ötede, Barsbay Camii’nin arkasında. Yol sorarken caminin adını kullan; cami Verd Camii diye de biliniyor. Hamamdan doğuya, Sevre Caddesi’ne çık: 500 metre sonra Hoca Çarşısı’nın deri dükkânları başlıyor. Çarşıdan doğuya, Akibiye’ye yürü; Dahdah Mezarlığı 950 metreye yakın. Son bacak kısa. İbnü’l-Mukaddem Türbesi mezarlığın doğusunda, Emevi Caddesi ile Süleyman Niyazi Sokağı’nın köşesindeki Talha Camii’nin içinde. Kuş uçuşu 80 metre, yürüyerek 450 metreye yakın.

Zamanlama

08:30’da Cevdet el-Hâşimî’nin önünde ol. Okul günüyse öğrenci girişine denk gelebilirsin; kapının önünü boşalt ve cepheye karşı kaldırımdan bak. On dakika yeter. 08:50’de Suk Saruca’ya doğru yola çık. Mahalle sabah sakin, çarşı öğleden sonra kalabalıklaşıyor; ara sokaklara bir saat ayır. 10:00’da Verd Hamamı’nın önündesin. Hamamın bugünkü durumu uzaktan doğrulanamıyor; çalışıp çalışmadığını mahallede sor. Yirmi dakika. 10:30’da Hoca Çarşısı: dükkânlar açılmış olur ve tek hat, iki sıra dükkân için yarım saat yeter. 11:15’te Dahdah’a var; aile ziyaretleri ikindiden sonra yoğunlaşıyor, sabah daha sessiz. 12:00 dolayında Talha Camii’ndesin. Öğle namazına denk gelirsen cemaat dağılana kadar dışarıda bekle ve o sırada türbenin doğu yüzüne bak. Yürüyüş 12:30 dolayında biter. Cuma sabahı Saruca’da dükkânların çoğu kapalı; bu yürüyüşü başka bir güne koy.

Dikkat

Cevdet el-Hâşimî çalışan bir devlet lisesi: içeri girme, öğrencilerin fotoğrafını çekme. Suk Saruca Temmuz 2023’te büyük bir yangın geçirdi ve mahallenin bir bölümü zarar gördü. Verd Hamamı ile Talha Camii’nin ziyaret saati doğrulanmadı; yerinde sor. Dahdah işleyen bir mezarlık: sessiz ol, mezarların arasından yürü ve taşlara basma. Kadın ziyaretçi başını örtüyor; cenaze varsa geri çekil ve fotoğraf çekme. Talha Camii’nde namaz sırasında içeri girme, omuz ve diz kapalı olsun. Sevre Caddesi ve Emevi Caddesi trafiğe açık; karşıya geçerken yaya geçidini bekle.