Aziz Yuhanna Dımeşkî Kilisesi

Aziz Yuhanna Dımeşkî Kilisesi, Şam’ın Hristiyan mahallesinde, Meryem Ana Katedrali’nin yaklaşık 100 metre kuzeydoğusunda duran küçük bir Rum Ortodoks kilisesi. Adını Emevî döneminde yaşamış Şamlı ilahiyatçı Yuhanna’dan alıyor. Bina 19. yüzyılın ortasında yapıldı; bazalt ayaklara oturan kemerleri ve oyma ahşap ikonostasıyla sade bir iç mekânı var.

Kilise kime adanmış

Yuhanna Dımeşkî, asıl adıyla Yuhanna bin Mansur bin Sercun, 676 civarında Şam’da doğdu. Babası Emevî yönetiminde vergi işlerine bakan bir memurdu. Yuhanna Grekçe ve Aramice yazdı; metinleri bugün de Rum Ortodoks kilisesinde okunuyor. Kilise, Şam’ın en tanınmış Hristiyan düşünürünü doğduğu şehirde, onun adını taşıyan sokakta anıyor.

Nasıl gidilir

Doğru Sokak’tan Meryem Ana Katedrali’ne gelip kuzeydoğuya birkaç dakika yürümek yetiyor. Kilise, Yuhanna ed-Dımeşkî Sokağı’nın batı ucunda, sokağın güney yüzünde, Asiye aralığıyla kesiştiği köşede. Doğru Sokak’a mesafesi yaklaşık 200 metre. Bab Tuma kiliselerini dolaşan bir yürüyüşe Meryem Ana Katedrali’nden hemen sonra eklenebiliyor.

Ne görülür

Plan dikdörtgen. Ahşap çatı, kare kesitli bazalt ayaklara oturan iki sıra kemerin üstünde duruyor. Duvarlarda koyu bazalt ile kireç taşı birlikte kullanılmış; zemin mermer ve granit. Pencereler duvarın üst seviyesinde, ışık yukarıdan geliyor. Arsa 1856’da Osmanlı yetkililerinin izniyle Rum Ortodoks Patrikhanesi’ne geçti ve kilise bunun hemen ardından yapıldı.

Neyi kaçırma

İkonostasın ahşabı. Oymalar dışarıdan getirilmemiş; Şamlı Hristiyan ustaların işi. Katedralin kalabalık iç mekânından sonra buraya gelince fark daha iyi okunuyor: aynı cemaatin aynı mahallede, yerel ustayla kurduğu küçük bir kilise.

Açık mı

2015 tarihli bir kaynak kilisenin mahalle cemaatine hizmet etmeye devam ettiğini yazıyor; daha yeni tarihli bir doğrulama yok. Kapı kapalıysa anahtarın Meryem Ana Katedrali üzerinden istendiği aktarılıyor. Saat ve durum için yerinde sormak gerekiyor.