Ebu’d-Derda Camii ve Makamı (Şam Kalesi)

Ebu’d-Derda Camii, Şam Kalesi’nin kuzey dış duvarının içine yapılmış küçük bir namaz salonu. İçinde, Peygamber’in sahabilerinden Ebu’d-Derda’ya nispet edilen bir kabir var. Sokaktan bakınca bir cami değil, kale duvarında açılmış birkaç pencere görünüyor; giriş de kalenin kuzey yüzünde, duvarın içinde.

Nasıl bulunur

Kalenin kuzey duvarı boyunca uzanan sokakta Bab el-Hadid kapısına doğru yürümek yetiyor. Kapının solunda, sivri bir kemerin içine yerleştirilmiş üç uzun pencere caminin pencereleri. Hamidiye Çarşısı’nın batı ucundan başlayıp kalenin çevresini dolaşan yürüyüşe kolayca ekleniyor.

Ebu’d-Derda kimdi

Medineli bir tüccardı; Müslüman olduktan sonra vahiy kâtipleri arasında sayıldı. Şam fethedildikten sonra kentin ilk kadısı oldu ve Emevî döneminde Şam kadılığı uzun süre onun öğrencilerinin elinde kaldı. Kaynaklar ölüm yılını 652 olarak veriyor.

Kabir gerçekten onun mu

Kesin değil. Gelenek mezarını birden fazla yerde anıyor: adı Şam’daki Bab es-Sağir Mezarlığı’nda da geçiyor, İskenderiye’de ve Ürdün’de de adına makam var. Arkeolog Carl Watzinger kale duvarındaki bu kabri 1733’e, yani Osmanlı dönemine tarihlendirdi ve onu gerçek bir mezardan çok bir makam sandukası olarak değerlendirdi. Görülen şey 7. yüzyıldan kalma bir defin değil, 18. yüzyılda bir sahabiyi anmak için kurulmuş bir ziyaret yeri.

Ne görülür

İçeride kemerlerle bölünmüş bir namaz salonu var; kabir salonun doğu tarafında. 2010 tarihli bir fotoğraf zemini halıyla kaplı, kemerlerin bir kısmını beyaz badanalı ve salonu kullanımda gösteriyor.

Ne zaman açık

2015 tarihli bir kaynağa göre cami yalnızca namaz vakitlerinde açılıyor. Bugünkü durumu yakın tarihli bir kaynakla doğrulanmadı; saat ve giriş için yerinde sormak gerekiyor.