Âbid Binası

Merce Meydanı’nda, dört katlı, ortasında kemerli bir geçit olan taş bina. Şam’da Avrupa üslubunu benimseyen ilk yapılardan biri ve meydanın fotoğraflarda en çok çıkan yüzü. Otel olarak tasarlandı. Hiç otel olmadı: savaş hastanesi, parlamento, karargâh, sonra devlet dairesi. Bugün alt katta dükkânlar, üst katlarda daireler ve gazete büroları var.

Nasıl gidilir

Hamidiye Çarşısı’ndan Nasr Caddesi’ne çıkıp batıya yürü; Merce Meydanı’na girdiğinde meydanın doğu yüzünde duran uzun taş cephe bu. Telgraf sütununun yanından bakıldığında bina tam karşıya geliyor. Saray-ı Kebir aynı meydanın güney kenarında, adliye beş dakika doğuda.

İçine girilir mi

Alt kattaki dükkânlara girilir; binanın kendisine hayır. Üst katlar çalışan ofisler ve ikamet, ziyaretçi turu yok. Ortadaki kemerli geçit halka açık ve avluya bakıyor — binanın içini gören tek nokta orası, ayakkabıcı ve tatlıcı vitrinlerinin arasından geçiliyor.

Kim yaptırdı

Sultan İkinci Abdülhamid’in başkâtibi Ahmed İzzet el-Âbid, Hüseyin Nazım Paşa’dan satın aldığı eski saray arsası üzerine 1906 ile 1910 arasında yaptırdı. Ahmed İzzet, Suriye’nin ilk cumhurbaşkanı Muhammed Ali el-Âbid’in babasıydı. Uygulamayı İspanyol mimar Fernando de Aranda yürüttü; Hicaz Garı’nın da mimarı odur. Temelde katran ve lizolle işlenmiş ahşap kazıklar var, Barada suyunun içine çakıldılar.

Burada ne oldu

Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı ordusu binaya el koydu ve askerî hastane yaptı. 1919’da Suriye Genel Kongresi — Biladüşşam’ın ilk parlamentosu — burada toplandı. 1920’de Şam’a giren General Gouraud burayı karargâh yaptı. Yeni parlamento binası bitene kadar Meclis buradaydı; yani modern Suriye’nin ilk oturumları bu duvarların arasında yapıldı.

Neyi kaçırma

Cephenin orta ekseni: üstteki üçgen alınlık, altındaki balkon şeridi ve en altta avluya açılan büyük kemer. Bu üçü aynı hizada duruyor ve binanın otel olarak tasarlandığını söyleyen şey o hiza. Bir adım içeri gir. Yukarı bak.