Ariha ve Erbain Dağı

İdlib’in güneyinde, Cebel ez-Zaviye’nin kuzey eteğinde, Halep–Lazkiye yolu üstünde bir kasaba ve Ariha ilçesinin merkezi. Riha diye de anılıyor. El-Bara ve Serjilla gibi Cebel ez-Zaviye Ölü Şehirlerine giden yol buradan ayrılıyor. Güneyinde yükselen 877 metrelik Erbain Dağı İdlib ovasına bakıyor.

Kasabanın geçmişi

Adın Aramice güzel koku anlamına geldiği söyleniyor. Roma ve Doğu Roma döneminde Antakya’ya bağlıydı ve 240-350 arasında önemli bir Hristiyanlık merkeziydi. 636’da Amr bin el-As kasabayı aldı ve Kınnesrin cundüne kattı. 1226’da Yakut el-Hamevi onu Halep yöresinde küçük bir kasaba diye anıyor; bahçelerini, bostanlarını ve derelerini sayıp yeryüzünün en hoş yerlerinden biri diyor.

1822 depremi kasabayı ağır vurdu. 19. yüzyıl ortasında Albert Socin yaklaşık 3000 kişilik bir nüfus ve zeytinlikler arasında güzel bir konum kaydetti. 2004 sayımında nüfus 39501’di.

Hanlar ve çeşmeler

20. yüzyıl başında kasabanın önünde dört han vardı: Bazar, Suk, Şeybani ve Kayseriye. Ayn kaynaklarından beslenen yedi kastal, yani çeşme, kasabaya su veriyordu. Bunlardan hangilerinin bugün ayakta olduğunu doğrulayamadık.

Erbain Dağı’nda ne var

Kasabanın hemen güneyindeki Erbain Dağı 877 metre; gelenekte adı Cebel Beni Ulaym. Yöre halkının geleneksel yazlığı. Kışın kar tutuyor ve mağarasıyla biliniyor. Yamaçtan bakınca kasaba ve zeytinliklerle kaplı İdlib ovası ayakların altında kalıyor. İç savaşta dağdaki askerî noktalar 2014’te ağır çatışmalara sahne oldu.

Ariha neyle tanınıyor

Kiraz, incir ve mahlep bahçeleriyle. Kasaba Suriye’de incirin kaynağı sayılıyor.

Nasıl gidilir

İdlib’den güneye; Halep–Lazkiye yolu kasabadan geçiyor. Erbain Dağı kasabanın hemen güneyinde, tepeye çıkış yolunu kasabada sormak yeterli. Yol ve kontrol noktası durumu değişken, çıkmadan önce güncel durumu sor.

Ne kadar sürer

Kasaba ve Erbain Dağı için iki saat. El-Bara ve Serjilla ile birlikte tam gün.

Neyi kaçırma

Erbain Dağı’ndan ovaya bakış. Yakut’un övdüğü bahçelerden Socin’in zeytinliklerine kadar kasabanın bütün hikâyesi yukarıdan tek bakışta görülüyor.