Sermin: İsmaili Kasabası, Sabun ve Eski Hamamlar

İdlib’in 7-9 kilometre doğusunda, Ala Dağı’nın eteğinde bir kasaba. Bugünkü ilişki eskiden tersineydi: İdlib bir zamanlar Sermin’e bağlı bir köydü. Kasabayı gezmeye değer kılan şey katmanları: Roma sarnıçları, kayaya oyulmuş mağaralar, taş döşeli eski sokaklar, iki eski hamam ve Orta Çağ’da Kahire’ye kadar giden sabunun hikâyesi.

Orta Çağ’da Sermin

Halepli tarihçi İbnü’l-Adim 13. yüzyılda Sermin’i geniş arazili bir şehir diye tarif ediyor: cuma mescidi ve çarşıları var, taş suru yıkılmış. Bir zamanlar 360 mescidi olduğu rivayet ediliyormuş, ama onun gününde yalnızca cuma mescidinde namaz kılınıyordu. Halkın çoğu İsmailiydi ve kasabada bir davet evi vardı.

Yakut el-Hamevi de halkın İsmaili olduğunu yazıyor. Ebu’l-Fida ise arazinin çok verimli, kasabanın sursuz olduğunu not ediyor.

Haçlılar ve ez-Zahir Gazi

Franklar Sermin’i 1106’da aldı, kasaba 1120’de geri alındı. Selahaddin döneminde oğlu ez-Zahir Gazi Sermin’deki Frank kalesini kuşatıp teslim aldı ve yıktırdı.

İbn Battuta’nın sabunu

İbn Battuta 14. yüzyılda kasabanın zeytinliklerini ve sabununu anlattı. Tuğla biçimindeki sabun Şam’a ve Kahire’ye gidiyordu; kırmızı ve sarı renkli, kokulu bir sabun da yapılıyordu. Kasabada pamuklu dokuma da üretiliyordu.

Memlûk döneminde Halep’teki Bimaristan Arguni’nin vakfına Sermin’e bağlı büyük Binniş köyü bağlanmıştı.

Kasabada ne var

Arapça kaynaklar iki eski hamamdan söz ediyor: Hammam el-Maliha ve Hammam ed-Derec. Tek bir harita kaydı Hammam ed-Derec’i Hicri 1139’a, yani 1726-1727’ye tarihliyor; bunu başka bir kaynakla doğrulayamadık. Kasabada ayrıca sabun ve dokuma atölyelerinin izleri, kayaya oyulmuş mağaralar, Roma dönemi sarnıçlar ve taş döşeli eski sokaklar var. Hamamların bugün ayakta ve açık olup olmadığını bilmiyoruz.

Kasabanın 13. yüzyıl camisi Sermin Ulu Camii ayrı bir sayfada anlatılıyor.

Ne kadar sürer

Eski sokaklar, hamamların dışı ve Ulu Cami için bir buçuk saat.

Gitmeden önce

Sermin 2019-2020’de cepheye yakındı ve defalarca bombalandı. İdlib vilayetinde patlamamış mühimmat riski sürüyor: yıkık yapılara, mağaralara ve sarnıçlara yerel biri olmadan girme. Yol ve kontrol noktası durumu değişken, çıkmadan önce sor.

Neyi kaçırma

Kayaya oyulmuş mağaralar. Kasabanın Roma ve Orta Çağ katmanını en açık gösteren yer onlar; hangi mahallede olduklarını kasabada sor.