Armanaz, Cam Üfleyicilerin Kasabası

Harim ilçesinde, İdlib’in 20-30 kilometre kuzeybatısında, Cebel el-A’la ile Cebel ed-Düveyle arasındaki bir yaylada kurulu kasaba. Kuzey Suriye’de üfleme cam zanaatını sürdüren tek yer olarak biliniyor; eski bir deyiş inceliği Armanaz camına benzetiyor. Geçim zeytin ve zeytinyağından.

Cam ve çömlek neden burada

Bölgenin toprağı iki zanaata da hammadde veriyor: cam için kum, çömlek için kil. İkisi de elde ve geleneksel yöntemle sürdü. 13. yüzyıl başında Yakut el-Hamevi, Halep’e yaklaşık beş fersah uzaklıktaki bu eski ve küçük kasabada kırmızı renkli, kokusu çok hoş testiler ve su kapları yapıldığını yazdı.

Adı ve kuruluşu

Ad Sami dillerinden eski. Kasabanın Asur kenti Tarmanazi olabileceği öne sürülüyor. İsveçli sanat tarihçisi Carl Johan Lamm ise antik kaynaklara dayanarak kasabanın, bugünkü Lübnan’da Sur yakınındaki aynı adlı kasabadan gelen cam ustalarınca kurulduğunu yazıyor.

Orta Çağ’da Armanaz

1098’de Haçlılar Antakya’yı alınca şehirden kaçan Selçuklu hâkimi Yağısıyan burada öldürüldü; Armanaz o sırada Maarat Mısrin’e bağlı bir çiftlikti. Haçlı döneminde kasabanın adı Emine ya da Eminas diye geçiyor. İbn Şeddad, Armanaz’ı Halep bölgesinde Moğol istilasında yıkılıp Memlûklarca yeniden yapılmayan 22 kaleden biri sayıyor.

Kasabada ne var

Eski mahalleleri el-Mansura, İsbatris ve Tell el-Haddadi. Kasabanın altında Roma dönemine ait su kanalları uzanıyor. 2004 sayımında nüfus 10296’ydı.

Nasıl gidilir

İdlib’den kuzeybatıya, Harim yönüne. Cam atölyelerinin bugün çalışıp çalışmadığını doğrulayamadık; kasabada sormak gerekiyor. Yol ve kontrol noktası durumu değişken, çıkmadan önce güncel durumu sor.

Ne kadar sürer

Bir atölye ziyareti ve eski mahalleler için bir saat.

Neyi kaçırma

Bir cam atölyesinde fırının başı. Armanaz’ı ayıran şey bir yapı değil, bir zanaat. Kasabada hâlâ cam üfleniyorsa bunu görmenin tek yolu bir ustanın yanında durmak.