Atabekiyye Medresesi

Salihiye’de, eski surun dışında kalan medreseler sokağında. Kapının üstündeki ince mukarnaslı kavsara bu yapıyı sokakta ilk bakışta ayırıyor; siyah-beyaz almaşık taş sıraları kapı nişini çerçeveliyor. Kare minaresi sonradan eklenmiş.

Kim yaptırdı

Bu sorunun iki cevabı var ve ikisi de kaynaklı. Arapça Vikipedi maddesi bânisini Zengî hükümdarı İmâdeddin Zengî’nin oğlu Seyfeddin Gazi olarak veriyor, tarih olarak 1140’ı (h. 540) yazıyor. Ross Burns’ün Şam rehberine dayanan Commons künyeleri ise yapıyı Musul hâkiminin kızı, Nûreddin Zengî’nin torun yeğeni Türkân Hatun (ö. 1242) adına koyuyor. İkisinin arasında yüz yıl var. Aradaki farkı çözen bir kaynak elimizde olmadığı için ikisi de burada duruyor; kesin olan şey Zengî çevresi ve sokağın büyük ölçüde kadın bânilerle kurulduğu.

Ne görülür

Kapı nişi dardır ve yüksektir, içeri girmeden yukarı bakmak gerekiyor. Kavsaranın en üstünde yivli küçük bir yarım kubbe, altında sıra sıra mukarnas hücreleri iniyor; hücrelerin bir kısmının içinde yıldız ve çiçek oymaları duruyor. Nişin iki yanı ve kapı kemeri siyah bazalt ile açık kireçtaşının almaşık dizilmesiyle örülü. Ahşap kapı sonraki bir onarımdan, boyası yeni. Kare minare gövdesi sokağın öbür ucundan daha iyi görünüyor.

Ne kadar sürer

On beş dakika, kapı önünde. Yapı ziyarete açık bir müze değil; sokaktan görülen kısmı bu kaydın tamamı sayılır. Sahibiyye, Murşidiyye ve Ceharkesiyye ile birlikte yürünürse dördü bir sabaha sığıyor.

Neyi kaçırma

Kapının hemen yanındaki komşular: Darülhadis el-Eşrefiyye el-Berrâniyye ve Takrîtiyye Türbesi yirmi otuz adım ötede, aynı sokağın aynı yakasında. Sokak adını bu sıkışıklıktan alıyor — Eyyûbî Şam’ında medrese kurmak bir hayır işi kadar bir yer kapma yarışıydı ve burada üç yapı aynı cepheyi paylaşıyor.