Saydnaya Aya Sofya Kilisesi ve İkon Müzesi

Saydnaya’nın merkezinde, Meryem Ana Manastırı’nın altındaki Ras el-Amud meydanında duran bir kilise. Asıl ziyaret sebebi içindeki müze: kilisenin rahibi Peder Andraos İskandafi’nin Nisan 2022’de verdiği bilgiye göre burada 65 tarihî ikon ve 25 kadar el yazması sergileniyor. Müze o tarihten yaklaşık iki yıl önce açılmıştı. Kilisenin yapım tarihi ve bağlı olduğu cemaat elimizdeki kaynaklarda yok; bunu girişte sormak gerekiyor.

Nasıl gidilir

Saydnaya, Şam’ın yaklaşık otuz kilometre kuzeyinde; araçla kırk beş dakika. Kilise, kasabanın üstündeki kayalıkta duran Meryem Ana Manastırı’nın eteğinde, OpenStreetMap kaydına göre manastırın yaklaşık 100 metre güneybatısında. Manastırdan inerken yürüyerek birkaç dakikada varılıyor. Konum iki bağımsız kaynakla doğrulanamadığı için sayfada harita yok.

Müzede ne görülür

65 ikon ve yaklaşık 25 el yazması. İkonlar restore edildi ve her birinin kendi künyesi üç dilde yazıldı. Hangi dönemlere ait oldukları ve künyelerin hangi dillerde olduğu kaynakta belirtilmiyor.

Kilisenin kendisi de bakmaya değer. 2020 tarihli fotoğraflarda kesme taş bir ön cephe, yonca biçimli pencereler ve yanında kubbeli bir çan kulesi görülüyor. İçeride taş kemerler uzanıyor, kubbenin iç yüzü renkli tasvirlerle boyalı.

Ne kadar sürer

Kırk dakika yeterli. Meryem Ana Manastırı ile aynı ziyarete rahatça sığıyor.

Bayramlar ve bugünkü durum

Kasabanın kendi Aya Sofya bayramı var; Seyyide (Meryem Ana) ve Salib (Haç) bayramlarıyla birlikte Saydnaya’nın üç bayramından biri. Snack Syrian’ın aktardığına göre Ağustos 2026’da kasabadaki Rum Ortodoks, Süryani Ortodoks ve Rum Katolik cemaat komiteleri, kasabadan kişilerin tutuklanmasını ve güvenlik sorunlarını gerekçe göstererek bu üç bayramda dışarıdaki kutlamaları iptal etti. Ayinler kiliselerin içinde sürüyor. Müzenin ziyaret saati son on iki ayda doğrulanmadı.

Neyi kaçırma

Ön cephenin alınlığındaki yazı. Kilisenin Arapça adı, آيا صوفيا, bir haçın altına taşa oyulmuş. Haritası olmayan bu kiliseyi meydanda bulmanın en kolay yolu o yazı ve hemen yanındaki kubbeli çan kulesi.