A’vec Nehri

Şam havzasının Barada’dan sonraki ikinci önemli suyu. Hermon Dağı’nın doğu yamacında, Arne ve Beyt Cinn yakınından çıkıyor, 70 kilometre doğuya akıyor, Şam’ın güneyinden geçiyor ve Hicane gölünde bitiyor. Adı Arapçada “eğri” demek. Genellikle Tevrat’taki Parpar Irmağı ile özdeşleştiriliyor; Barada da aynı ayetteki Abana sayılıyor.

Nereden görülür

Aşağı mecradan. Kaynak bölgesi Arne ve Beyt Cinn çevresinde, 2025 ve 2026’da İsrail kara girişlerinin yaşandığı bir hatta; oraya gezi önerilmez. Suyu görmek için Sa’sa’, Han eş-Şih ya da Kisve tarafındaki köprüler ve kıyılar daha uygun. Hangi yolların açık olduğu değişiyor, çıkmadan önce yerel bir kaynaktan teyit et.

Neyi suluyor

Arapça kaynaklara göre nehirden yol boyunca ayrılan 11 sulama kanalı 745 hektar araziyi suluyor. Suyun ulaştığı yerler arasında Zakiye, Derhabiye, Taybe, Kisve, Deyr Ali, Harcele, Hiyara, Han eş-Şih, Artuz, Cdeydet Artuz, Sa’sa’, Sahnaya, Eşrefiye, Dareyya ve Muadamiye var. Şam’ın güneyindeki bahçe kuşağının bir bölümü bu suyla yaşıyor.

Parpar tartışması

2. Krallar 5:12’de Aramlı komutan Naaman şöyle diyor: “Şam’ın ırmakları Abana ve Parpar, İsrail’in bütün sularından iyi değil mi?” Abana Barada kabul ediliyor, Parpar ise çoğunlukla A’vec. Başka okumalar da var. Tevrat’ın Arapça çevirisindeki okuma Parpar’ı şehrin içindeki Tora koluna bağlıyor. Eski Baedeker rehberleri A’vec’in aşağı kollarından Sabirani’yi gösteriyor; o kol adını Beyt Sabir köyünden alıyor. Gezgin John MacGregor, Abana ve Parpar’ın sularını dağıtan kanal düzenini dünyanın en eksiksiz sulama işlerinden biri sayıyor.

Kıyısında ne var

Nehrin kendisi yer yer toprak bir kanal, yer yer taş köprülerin altından geçen hızlı bir su. Kışın ve ilkbaharda yatak dolu ve su bulanık akıyor. Sa’sa’ kasabasının kuzeyindeki eski köyde, nehrin hemen kıyısında Memlük ve Osmanlı döneminden kalma Han Sa’sa’ duruyor.

Neyi kaçırma

Han Sa’sa’yı. Şam–Kudüs yolunun menzili olan han bu nehrin kıyısına kuruldu; 1731 civarında handa kalan el-Lukaymi A’vec’in kıyısında oturduğunu yazıyor. Nehri tek başına bir su olarak değil, yolun ve menzilin sebebi olarak görmek için oradan bak.