Bab el-Cabiye

Eski şehrin yedi kapısından biri ve batı yönündeki ana girişi. Bugün onu bir anıt gibi değil, çarşının bir parçası gibi görüyorsun: kemerin altı ayakkabı ve giyim tezgâhlarıyla dolu, iki yanına dükkânlar yapışmış. Kapının açtığı yol Midhat Paşa Çarşısı, yani Düz Cadde’nin batı yarısı — Roma Şam’ının doğu-batı ekseni, öteki ucunda Bab Şarki ile.

Nasıl gidilir

Emevî Camii’nden batıya, çarşı hattını takip ederek 900 metre, yürüyerek on bir dakika. Kapı çarşının en batı ucunda; Sinan Paşa Camii’nin hemen arkasına düşüyor, o minareyi görürsen doğru yerdesin.

Ne görülür

Kalın taş bir lento ve altında dar bir geçit. Lentonun üstündeki taş levhada Arapça kitabe duruyor. Roma dönemindeki kapı üç gözlüydü: ortada arabaların geçtiği yol, iki yanında yaya geçitleri. İslâmî dönemde büyük bölümü kapatıldı, geriye yayaların kullandığı küçük açıklık kaldı — bugün geçtiğin yer o.

Kapının tarihi

Roma döneminde kapı Mars’a adanmıştı. Bugünkü adı Emevî döneminden geliyor: Golan’daki Cabiye’den, Gassanîlerin merkezinden. Müslüman ordusu 634’te şehre girdiğinde Ebû Ubeyde bin Cerrah bu kapıdan barışla girdi, Halid bin Velid ise Bab Şarki’den zorla; ikisi Düz Cadde’nin ortasında karşılaştı. Kapı Nûreddin Zengî döneminde yeniden yapıldı; kitabede hicrî 567, yani 1171 tarihi okunuyor. Sonraki onarımlar Eyyûbî ve Memlûk dönemlerinde geldi.

Neyi kaçırma

Geçitten çıkmadan başını kaldır ve kitabe levhasına bak. Herkes ayakkabı tezgâhlarına bakarak altından geçiyor; kapının yaşını söyleyen tek yüzey o levha ve çevresindeki iri taş bloklar.